Pasquali (Bari) Köşkü Bornova Tarihçesi ve Ulaşım Rehberi
Bornova Fevzi Çakmak Caddesi’ndeki 1835 tarihli Pasquali (Bari) Köşkü tarihi, 1955 Ege Üniversitesi devri ve Bornova metro ulaşım rehberi burada.

Bornova Fevzi Çakmak Caddesi üzerinde yer alan 19. yüzyıl Levanten mirası Pasquali (Bari) Köşkü cephesinin temsili görünümü.
Pasquali (Bari) Köşkü, 1835–1840 yılları arasında Sakız Adası göçmeni tüccar Giuseppe Pasquali tarafından inşa ettirilen, sonraki aile bağları nedeniyle İzmir’de "Barry Köşkü" ya da "Bari Köşkü" adıyla da tanınan seçkin bir 19. yüzyıl Bornova sivil mimari örneğidir. 1941’de kamulaştırılarak tarım ve üniversite kurumlarına geçen yapı, Fevzi Çakmak Caddesi girişindeki konumuyla Bornova köşkler rotasının başlangıç ayaklarından birini oluşturur.

Pasquali (Bari) Köşkü Aile Geçmişi ve İsim Değişimi
19. yüzyılda demiryolu ulaşımının da katkısıyla Avrupalı ve Levanten tüccar ailelerin sayfiye merkezine dönüşen Bornova’da köşkler yalnızca görkemli malikâneler değil, çok uluslu evliliklerle el değiştiren aile hatıraları barındırır. 1835–1840 aralığında Sakız Adası'ndan İzmir'e göç eden tüccar Giuseppe Pasquali tarafından kurulan konak, ölümünün ardından oğlu Giovanni Pasquali’ye geçmiştir. Giovanni Pasquali’nin İtalyan Konsolosluğu tercümanı ve tüccar Polycarpe Barry’nin kızı Giulia ile evlenmesi, konak belleğinde Barry soyadını öne çıkarmıştır.
Giovanni Pasquali’nin 1925’teki vefatının ardından eşi Giulia ve çocukları René, Christine ile Joseph’e intikal eden konakta Barry isminin baskın kalması nedeniyle halk arasında yapı zamanla "Barry Köşkü" ve Türkçeleşmiş söylenişiyle "Bari Köşkü" olarak yerleşmiştir. Köşklerin karıştırıldığı yaygın kayıt sorunlarını anlamak için aynı ilçedeki Bornova Levanten Köşkleri ve Wells Köşkü Yanılgısı yazısındaki saha tespitlerine de göz atabilirsiniz.
1941 Kamulaştırması, Ziraat Mektebi ve Ege Üniversitesi Dönemi
Cumhuriyet döneminde büyük Levanten bahçelerinin kentsel eğitim kurumlarına dönüştürülmesi sürecinde Pasquali (Bari) Köşkü 1941 yılında T.C. Maliye Hazinesi tarafından kamulaştırılarak Bornova Ziraat Mektebi kullanımına verilmiştir. 1955 yılında Ege Üniversitesi mülkiyetine geçen köşk, uzun süre akademisyen lojmanı ve üniversite sosyal tesisi/lokal ("Mahfel" anmasıyla) olarak kentsel hayatın içinde aktif tutulmuştur.
Zaman içinde Ankara Caddesi bağlantısı ve Fevzi Çakmak Caddesi yol genişletme çalışmaları bahçesinin ön şeridini daraltsa da ana bina; iki katlı taş ve tuğla karışımı yığma kargir yapısı, simetrik cephe açıklıkları, yüksek tavan oranları ve çevresindeki yaşlı bahçe ağaçlarıyla Bornova sit dokusunu korumaya devam eder.
| Dönem / Başlık | Kayıtlı Bilgi | Köşk Açısından Önemi |
|---|---|---|
| İnşa Aralığı | 1835–1840 (Giuseppe Pasquali) | Bornova erken 19. yy tüccar konakları kuşağı |
| İkinci İsim Kökeni | Giulia Barry evliliği sonrası 'Barry / Bari Köşkü' | 1925 sonrası halk belleğinde yerleşen adlandırma |
| Kamulaştırma | 1941 (Bornova Ziraat Mektebi) | Özel mülkiyetten kamusal eğitim kurumuna geçiş |
| Üniversite Devri | 1955 Ege Üniversitesi Sosyal Tesisleri | Günümüze dek ayakta kalmasını sağlayan koruma süreci |
Mimari Dil, Cephe Oranları ve Bahçe Kurgusu
Bornova’nın diğer büyük Viktoryen ve Neoklasik köşkleriyle kıyaslandığında Pasquali Köşkü; daha kompakt, kargir kütle dengesi güçlü, gereksiz cephe süslemesinden kaçınan sade ama oturaklı bir 19. yüzyıl İzmir sayfiye konutu karakteri gösterir. Yüksek tavanlı iç mekan kurgusu Ege yazının sıcağını kırmaya odaklanırken, bahçede kalabilen yetişkin ağaçlar yoğun apartman dokusunun arasında tarihsel yeşil sınırı hissettirir. Yığma taş-tuğla duvar örgüsü, sıva altı nem yalıtımına yardımcı olan kalın kesitli duvar yapısı ve simetrik pencere yerleşimi, yapının 1840'lardan günümüze kadar ayakta kalmasında önemli rol oynamıştır.
Farklı dönemlerdeki okul lojmanı ve üniversite lokali dönüşümlerine rağmen ana kütle oranları okunaklı biçimde seçilir; özellikle Fevzi Çakmak Caddesi cephesinden bakıldığında üst kat pencere yüksekliği ile saçak çizgisi arasındaki dengeli geometrik düzen hemen ayırt edilir. Bölgedeki sivil mimari örneklerini yakından tanımak isteyen mimarlık ve tarih meraklıları köşkün hemen yakın çevresinde yer alan La Fontaine Köşkü ile Victor Whittall Evi yapılarının cephe proporsiyonlarını da inceleyerek iki katlı kargir konutların üslup farkını karşılaştırabilir.
Bornova Köşkler Rotasıyla Birlikte Yürüyüş ve Metro Erişimi
Fevzi Çakmak Caddesi girişinde, Ankara Caddesi tarafından Bornova merkeze açılan noktada bulunan köşk, toplu taşıma açısından oldukça avantajlıdır. İzmir Metrosu’nun Bornova veya Ege Üniversitesi istasyonlarında indikten sonra 8–10 dakikalık yürüyüşle köşkün cephe aksına yaklaşılabilir; ayrıca Evka 3 ve Bornova Merkez hatlı ESHOT otobüsleri cadde yakınına sık aralıklarla gelir. Özel araçla gelen ziyaretçiler için Fevzi Çakmak Caddesi çevresindeki yoğun şehir içi trafik saatleri (özellikle hafta içi 08:30–09:30 ve 17:30–19:00 aralığı) dışında hafta sonu sabah dilimi park ve yürüyüş kolaylığı sağlar.
Bornova köşkler yürüyüşü düzenliyorsanız Pasquali Köşkü’nden başlayarak kampus ve merkez aksı boyunca Charlton Whittall Köşkü (Rektörlük) ve Ege Üniversitesi 50. Yıl (Wilkinson) Köşkü duraklarını tek rota üzerinde görebilir, ardından tüm ilçeyi bağlayan Bornova Levanten Köşkleri Gezi Rehberi üzerinden ek yapıları seçebilirsiniz. Sosyal tesis veya kafe işletme düzenlemeleri yıllar içinde değişebildiği için iç mekân veya bahçe oturumu planlayanların gitmeden önce güncel işletme statüsünü teyit etmesi yerinde olur.
Pasquali (Bari) Köşkü – Mimari ve Konum Özeti
- Konum: Fevzi Çakmak Caddesi başlangıcı, Bornova Merkez / İzmir
- Kuruluş Tarihi: 1835–1840 (Giuseppe Pasquali)
- Yapı Tipi: İki katlı kargir (taş ve tuğla yığma) 19. yüzyıl Levanten köşkü
- Kurumsal Bağlantı: 1941 Bornova Ziraat Mektebi; 1955 sonrası Ege Üniversitesi mülkiyeti
- Toplu Taşıma: İzmir Metrosu Bornova / Ege Üniversitesi istasyonları ve ESHOT hatları
Bornova Pasquali Köşkü ve Çevredeki Tarihî Köşkler
Bornova hattındaki bu noktayı ve çevresindeki durakları İzmir İnteraktif Haritası üzerinden görerek günün kalanını planlayabilirsiniz:
- Pasquali (Bari) Köşkü (Fevzi Çakmak Aksı): Haritada incele
- Bornova Levanten Köşkleri Yürüyüş Aksı: Haritada incele
- Bornova Gezi Rehberi Levanten Köşkleri Rotası
- İzmir Bornova Levanten Köşkleri, Yeşilova Höyüğü ve Kampüs Yaşamı
- Wells Köşkü Bornova Yanılgısı: Gerçek 19. Yüzyıl İngiliz Levanten Köşkleri
- Ege Üniversitesi 50. Yıl Köşkü Sanat Galerisi – Bornova
Pasquali (Bari) Köşkü Hakkında Sık Sorulan Sorular
Pasquali Köşkü neden halk arasında Bari Köşkü olarak bilinir?
Kurucusu Giuseppe Pasquali’nin oğlu Giovanni Pasquali, Giulia Barry ile evlendikten sonra konak çevresinde Barry ailesinin adı öne çıkmış ve halk ağzında 'Bari Köşkü'ne dönüşmüştür.
Köşkün mülkiyeti günümüzde hangi kuruma aittir?
1941 yılında Hazine tarafından kamulaştırılan yapı önce Bornova Ziraat Mektebi’ne verilmiş, 1955 sonrasında Ege Üniversitesi bünyesine geçmiştir.
Pasquali Köşkü Bornova’da hangi caddededir?
Yapı, Ankara Caddesi’nden Bornova merkeze açılan Fevzi Çakmak Caddesi giriş hattında, kentsel sit dokusu içinde yer alır.
Metroyla indikten sonra nasıl gidilir?
İzmir Metrosu Bornova veya Ege Üniversitesi istasyonlarından çıkıp Fevzi Çakmak Caddesi yönüne yaklaşık 10 dakika yürünerek binaya ulaşılabilir.
Köşkün orijinal kurucusu kimdir ve ne zaman inşa edilmiştir?
Sakız Adası kökenli İzmir tüccarı Giuseppe Pasquali tarafından 1835–1840 yılları arasında klasik taş-tuğla kargir konut olarak yaptırılmıştır.
Kaynak ve Saha Doğrulaması: Bornova Belediyesi kent tarihi arşivleri, Ege Üniversitesi tarihçe yayınları ve İzmir kültür envanteri kayıtları. Saat, tarife ve etkinlik güncellemeleri için ziyaret öncesinde ilgili belediye veya resmî kurum duyurularını kontrol etmeniz önerilir.
Diğer Tarihî Komşu: St. Mary Magdalene Kilisesi ile Büyük Ev arasında 1865’te inşa edilen Wilkinson Köşkü (Ege Üniversitesi 50. Yıl Köşkü) tarihini de gezinize ekleyebilirsiniz.
