Üç Eylül Tayyare Parkı ve Tayyare Binası Ödemiş Rehberi
Ödemiş Akıncılar Hürriyet Caddesi’ndeki 5 uçak bağışı nişanesi 1934 Tayyare Binası, anıt jet, Cumartesi pazarı ve Üç Eylül Tayyare Parkı tarihini okuyun.

Ödemiş Akıncılar Mahallesinde asırlık çınarlar arasında erken Cumhuriyet mirası Tayyare Binası ve Üç Eylül Tayyare Parkı
İzmir’in Ödemiş ilçe merkezinde, Hükümet Konağı’nın hemen batı kanadında gölgesini dev çınar ağaçlarının kurduğu Üç Eylül Tayyare Parkı (`38.2284, 27.9727`), sıradan bir kent parkı değil, erken Cumhuriyet sivil dayanışmasının beton ve taşla mühürlenmiş anıtıdır. 1927–1934 arasında kendi bağışlarıyla Türk Hava Kurumu’na tam **5 uçak** armağan eden Ödemişliler için yapılan 1934 tarihli **Tayyare Binası**’nı, **2009**’daki anıt jet hikâyesini ve Cumartesi günü kurulan el sanatları tezgâhlarını İzmir İnteraktif Haritası verileriyle inceledik.

5 Uçak Bağışlayan İlçeye Hediye Üç Eylül Tayyare Parkı Tarihi
Coğrafi konum netliği açısından hemen belirtmek gerekir: Ödemiş’in güneyindeki eski *Konaklı* beldesinde yer alan aynı adlı küçük park ile karıştırılmaması gereken asıl tarihî Üç Eylül Tayyare Parkı (halk arasında *Tayyare Parkı*), ilçe merkezindeki Akıncılar Mahallesi sınırları içinde, Hürriyet Caddesi ile Mithatpaşa Caddesi arasındaki merkezi blokta yükselir. Adını Ödemiş’in kurtuluş tarihi olan 3 Eylül 1922’den alan alanın merkezinde erken Cumhuriyet döneminin gurur abidesi Tayyare Binası yer alır.
Öykü 1927’de başlar: Ödemiş halkı kurban derilerinden halk bağışlarına uzanan büyük bir kampanyayla 1927–1934 arasında Türk Tayyare Cemiyeti’ne (THK) *Ödemiş 1*, *Ödemiş 2*, *Birgi*, *Adagide 1* ve *Adagide 2* adlarını taşıyan tam 5 uçak satın alıp bağışlar. Cemiyet de bu olağanüstü katkıya vefa göstergesi olarak 1932’de temelini attığı Tayyare Binası’nı 1934 yılında hizmete açar. İki katlı dengeli taş ve sıvalı cephe düzeniyle erken Cumhuriyet kamu mimarisinin ölçülü oranlarını yansıtan yapı, tarih boyunca Halkevi, arkeoloji ve etnografya müzesi (eserleri 1950’lerde İzmir’e taşınmıştır), TÖB-DER şubesi ve yıllarca ünlü *Halep Pastanesi* olarak Ödemiş kent belleğine tanıklık etmiştir.
Anıt Jet Cumartesi El Sanatları Pazarı ve 2026 Park Durumu
Parkın simgelerinden bir diğeri de binanın hemen arkasındaki yeşil alanda yükselen anıt savaş uçağıdır. Ödemiş doğumlu dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Hasan Aksay’ın girişimiyle 2009 yılında Kayseri’den getirtilen emekli savaş uçağı belediye tarafından parka yerleştirilmiştir. Böylece 1930’lardaki sivil bağış mirası ile 21. yüzyıl kent meydanı tek bir karede birleşmiştir.
| Özellik / Ölçüt | Üç Eylül Tayyare Parkı Verisi | Ziyaretçi Notu |
|---|---|---|
| Adres & Konum | Akıncılar Mah., Hürriyet Cad., Ödemiş (`38.2284, 27.9727`) | Konaklı Mahallesindeki park ile karıştırılmamalıdır |
| Tayyare Binası | 1932–1934 THK yapısı; 2011–2012 yıllarında kapsamlı onarıldı | Mülkiyeti THK’ye aittir; dış cephe erken Cumhuriyet eseridir |
| Anıt Savaş Uçağı | 2009 yılında Hv.K.K. emekli uçağı Kayseri’den getirildi | Tarihî binanın arka park aksında fotoğraf noktası oluşturur |
| Hafta Sonu Pazarı | Cumartesi günleri Kadın El Sanatları Pazarı ve büyük çarşı | Ödemiş iğne oyaları ve yerel el işleri sergilenir |
| Güncel 2026 Durum | Aktif kent parkı; yerel basında otopark/bakım tartışmaları gündemde | Çınar gölgesi altında dinlenme noktası olarak açıktır |
Tarihî bina 2011–2012 yıllarında İzmir İl Özel İdaresi ve belediye desteğiyle aslına uygun biçimde onarılmıştır; günümüzde park yılın her günü ziyaretçilere açıktır (yakın dönem yerel meclis ve basında yan çeperdeki otopark ve peyzaj bakımı talepleri gündeme gelse de alan kamusal kullanımını sürdürmektedir). Özellikle 3 Eylül Ödemiş kurtuluş yıl dönümü törenlerinde ve hafta sonları çınar altında soluklanan kentliler için Hürriyet Caddesi’nin en görünür buluşma eşiğidir. Cumartesi günü ziyaret ediyorsanız Ödemiş Cumartesi Pazarı ve Kadın El Sanatları rehberimizi mutlaka okuyun; kent müzelerini tamamlamak için de yürüme mesafesindeki Yıldız Kent Arşivi ve Müzesi ile Ödemiş Arastası ipek-oya çarşısını rotanıza ekleyin.
TCDD Basmane Treni ESHOT 795 ve İZTAŞIT 806 İle Ulaşım
Küçük Menderes havzasının merkezi olan Ödemiş’teki Tayyare Parkı’na hem demiryolu hem de karayolu toplu taşımasıyla zahmetsizce gidilir:
- TCDD Bölgesel Treni: İzmir Basmane Garı’ndan kalkan Basmane – Ödemiş bölgesel trenleriyle Ödemiş Şehir veya Ödemiş Garı’nda indikten sonra kısa bir merkez yürüyüşüyle Akıncılar Hürriyet Caddesi’ne çıkılır. Detaylar için İzmir–Ödemiş tren rehberimizi inceleyebilirsiniz.
- ESHOT & İZTAŞIT Hatları: Torbalı aksından 795 (*Ödemiş – Torbalı*), İzmir Otogarı ve Kiraz aksından 806 (*Kiraz – Otogar*, İZTAŞIT entegreli) ve Beydağ yönünden 796 (*Beydağ – Ödemiş*) hatları Ödemiş Hükümet Konağı ve Belediye duraklarından geçerek parkın hemen yakınında indirir. Öğle molasında ise yöre mutfağı için Ödemiş–Birgi rehberi ile Ödemiş köftesi lezzet duraklarımızı değerlendirebilirsiniz.
Üç Eylül Tayyare Parkı ve Binası Künyesi
- Konum & Ayrım: Akıncılar Mah., Hürriyet Cad., Ödemiş (38.2284, 27.9727); Konaklı'daki parkla karıştırmayın
- Kuruluş Nişanesi: 1927–1934 arasında Ödemişlilerin THK'ye bağışladığı 5 uçak anısına 1934 Tayyare Binası
- Anıt Uçak & Pazar: 2009 yılında Orgeneral Hasan Aksay girişimiyle konulan uçak + Cumartesi Kadın El Sanatları Pazarı
- Mevcut Durum: 2011–12 restorasyonlu tarihî yapı ve çınar altı kent parkı kamuya açıktır
- Toplu Taşıma: TCDD Basmane–Ödemiş treni, ESHOT 795 (Torbalı), İZTAŞIT 806 (Otogar), 796 (Beydağ)
Ödemiş Merkez ve Birgi Çevresindeki Tarihî Duraklar
Ödemiş hattındaki bu noktayı ve çevresindeki durakları İzmir İnteraktif Haritası üzerinden görerek günün kalanını planlayabilirsiniz:
- Üç Eylül Tayyare Parkı (Ödemiş): Haritada incele
- Yıldız Kent Arşivi ve Müzesi: Haritada incele
- İbrahim Hakkı Ayvaz & Bedia Akartürk Müzesi: Haritada incele
- Birgi Çakırağa Konağı Müzesi: Haritada incele
- Birgi Tarihi Gezi Rehberi ve Ödemiş Rotası
- Ödemiş Cumartesi Pazarı ve Kadın El Sanatları
- Ödemiş Belediyesi Yıldız Kent Arşivi ve Müzesi – Ödemiş
- İzmir’den Efes, Şirince ve Ödemiş Tren Rehberi
- Ödemiş Arastası: Coğrafi İşaretli İpek Dokuma ve İğne Oyası Zanaatı
- Ödemiş Köftesi ve Bozdağ Kestanesi: Yöresel İzmir Lezzet Durakları
Üç Eylül Tayyare Parkı Hakkında Sık Sorulanlar
Üç Eylül Tayyare Parkı Ödemiş'te hangi mahallededir?
Ödemiş ilçe merkezi Akıncılar Mahallesi, Hürriyet Caddesi üzerinde, Hükümet Konağı’nın hemen batı tarafındadır (güneydeki Konaklı Mahallesi Üç Eylül Parkı ile karıştırılmamalıdır).
Tayyare Binası ne zaman ve niçin yapılmıştır?
Ödemiş halkının 1927–1934 yılları arasında bağışlarla Türk Tayyare Cemiyetine 5 uçak kazandırmasına şükran nişanesi olarak 1932–1934 yıllarında inşa edilmiştir.
Üç Eylül Tayyare Parkı içindeki savaş uçağı nereden geldi?
2009 yılında dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Ödemişli Orgeneral Hasan Aksay’ın girişimiyle ömrünü tamamlayan bir savaş uçağı Kayseri’den getirilerek binanın arkasına yerleştirilmiştir.
Ödemiş Tayyare Parkı'na tren veya otobüsle nasıl gidilir?
Basmane–Ödemiş TCDD bölgesel treniyle Ödemiş merkez istasyonunda inerek veya ESHOT 795, İZTAŞIT 806 ve 796 otobüslerinin Ödemiş Hükümet Konağı duraklarından yürüyerek kolayca ulaşabilirsiniz.
Kaynak ve Saha Doğrulaması: Kültür Envanteri (Tayyare Binası Ödemiş), Ödemiş Belediyesi Resmî Tarihçe, ADÜ Kadın El Sanatları Pazarı Haberi ve Haber Ekspres Ödemiş. Saat, tarife ve etkinlik güncellemeleri için ziyaret öncesinde ilgili belediye veya resmî kurum duyurularını kontrol etmeniz önerilir.
