Myrina Antik Kenti Aliağa Terracotta Mirası ve Kazı Rehberi
Aliağa Çaltılıdere'deki Myrina Antik Kenti tarihi, 1874 terracotta heykelcik kazıları, AYBÜ 2023–2025 kazı çalışmaları ve ESHOT 835/837 ulaşımı.

Aliağa Çaltılıdere Beriki ve Öteki tepeleri önünde Çandarlı Körfezi kıyısındaki Myrina antik liman kalıntıları
Aliağa’da Güzelhisar Çayı’nın (antik adıyla Pythikos / Titnaios) Çandarlı Körfezi’ne döküldüğü kıyıda, Beriki (Apar) Tepe ile Öteki (Kalabasar) Tepe sırtlarında yayılan Myrina Antik Kenti, 1874–1882 yıllarındaki kazılarda ortaya çıkarılan dünyaca ünlü Helenistik pişmiş toprak (terracotta) heykelcikleriyle arkeoloji tarihine damga vurmuştur. 2023–2025 AYBÜ kazı güncellemeleri ve ESHOT 835 / 837 ulaşımını İzmir İnteraktif Haritası verileriyle inceliyoruz.

Beriki ve Öteki Tepelerinde 12 Aiol Kenti Mirası ve Kalabak Ayrımı
Tarihsel belgelerde bölge yaygın olarak Kalabak / Kalabaksaray mevki adıyla geçse de kıyıdaki gerçek arkeolojik sit alanı idari olarak Aliağa ilçesi Çaltılıdere Mahallesi (38.84528, 26.98444) sınırlarında yer alır. (Burada küçük bir coğrafya ayrımını belirtmekte fayda var: bugünkü kırsal Kalabak Mahallesi merkezi güneydoğuda yaklaşık 12 km içeride kalır; kıyıdaki D550 kavşağı ve antik kent mevkisi ise tarihi Kalabak adını taşır.)
Herodotos’un saydığı 12 Aiol kentinden biri olan Myrina (Strabon adını mitolojik Amazon kraliçesinden aldığını yazar), MÖ 5. yüzyılda Delos Birliği üyeleri arasında yer aldı ve Lydia, Pers, İskender ile Bergama Krallığı dönemlerini yaşadı. Kent özellikle MS 17 ve MS 106 yıllarındaki büyük Anadolu depremlerinde ağır yıkıma uğradıktan sonra Roma imparatorluk yardımlarıyla yeniden onarılıp bir dönem Sebastopolis unvanıyla anıldı; ayrıca Güzelhisar Çayı’nın yüzyıllar boyunca taşıdığı alüvyonlar kıyı liman çizgisini doldurarak bugünkü delta görünümünü şekillendirdi.
1874–1882 Louvre Kazıları ve 2023–2025 AYBÜ Bilimsel Çalışmaları
Myrina’nın adını dünya müzecilik tarihine kazıyan keşif 1874 ve 1880–1882 yıllarında Atina Fransız Okulu’ndan E. Pottier ve S. Reinach’ın yürüttüğü nekropol kazıları oldu. Yaklaşık 5.000 mezarın açıldığı bu çalışmalarda çıkan ince işçilikli Helenistik terracotta (pişmiş toprak) heykelcikler, sanat tarihinde "Tanagra kadar zarif" örnekler arasında kabul edildi ve önemli bir bölümü başta Paris Louvre olmak üzere İstanbul Arkeoloji Müzeleri, İzmir ve Bergama müzelerine taşındı.
| Özellik / Ölçüt | Myrina Doğrulanmış Verisi | 2026 Saha ve Müze Notu |
|---|---|---|
| Mahalle & Koordinat | Çaltılıdere Mah. (tarihsel Kalabak mevki, 38.84528, 26.98444) | Güzelhisar Çayı ağzında Beriki (Apar) ve Öteki tepeleri |
| Dünyaca Ünlü Buluntu | 1874 & 1880–1882 kazıları (~5.000 mezar & terracotta figürinler) | Eserler Louvre, İstanbul, İzmir ve Bergama müzelerindedir |
| Güncel Kazı (2023+) | Ankara Yıldırım Beyazıt Ünv. (AYBÜ) kazı ve temizlik ekibi | Kültür Bakanlığı izni ve İBB desteğiyle çalışmalar sürüyor |
| Saha Durumu | Taşlar geçmişte çevre yapılarda kullanıldığı için az yapı ayakta | Liman izleri, sur kalıntıları, seramik ve kazı açmaları görülür |
| İZBAN & ESHOT | Aliağa İZBAN + ESHOT 835 (Bergama) veya 837 (Dikili) | D550 Kalabak / Güzelhisar / Çaltılıdere durakları |
Uzun yıllar neredeyse yalnızca arazi parçalarıyla bilinen Myrina, 2023 yılından itibaren (2024 ve 2025 sezonlarında süren kazı ve temizlik programıyla) Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) koordinasyonunda yeniden aktif kazı alanına dönüştü. Ancak yüzeye çıkmış görkemli sütunlu caddeler beklenmemelidir; taşların büyük bölümü yüzyıllar içinde çevre yapılarda kullanıldığı için kıyıdaki antik liman taşları, tepe yamaçlarındaki sur izleri, seramik kırıkları ve dönemsel kazı hendekleri öne çıkar. Alan biletli/turnikeli bir ören yeri olmasa da aktif kazı sahası statüsü nedeniyle güncel kazı sınırlarına ve uyarı şeritlerine kesinlikle saygı gösterilmelidir; özellikle Beriki Tepe ile Öteki Tepe arasında yürürken güneş gözlüğü ve kapalı tabanlı yürüyüş ayakkabısı kullanmak delta çayırı geçişini kolaylaştırır. Çevre kazıları görmek için Çaltılıdere ve Helvacı Höyük rehberimizi ve bir diğer komşu kıyı kentini anlatan Aliağa Kyme antik kenti dosyamızı okuyabilirsiniz.
Aliağa İZBAN ve ESHOT 835–837 İle Güzelhisar Ağzına Ulaşım
İzmir–Aliağa yönünde raylı sistemle birleşen kuzey ESHOT koridoru doğrudan antik kentin kara yolu kavşağından geçer:
- İZBAN + ESHOT 835 / 837: Kuzey aksında İZBAN Aliağa İstasyonu’ndan indikten sonra Aliağa Aktarma Merkezi’nden 835 (Bergama – Aliağa Aktarma) veya 837 (Dikili – Aliağa Aktarma) numaralı ESHOT otobüslerine binilir. D550 İzmir–Çanakkale Karayolu üzerindeki Kalabak / Güzelhisar / Çaltılıdere duraklarında inilip nehir ağzının batısındaki Beriki ve Öteki tepeleri yönüne yürünerek alana geçilir.
- Ziyaret Tavsiyesi & Çevre Rotaları: Kıyı rüzgârı ve açık arazi güneşi nedeniyle ziyaret için sabah erken saatler ya da gün batımına yakın zaman dilimi idealdir. Antik Myrina figürinlerinin özgün örneklerini görmek isteyenler İzmir Kültürpark/Konak müze rotasını ve İZBAN Kuzey Aksı Kültür Rotası dosyamızı takip edebilir; ayrıca doğal kuş göçü gözlemi için hemen yakındaki Aliağa Kuş Cenneti rehberi verimli bir tamamlayıcıdır.
Myrina Tarihi, Terracotta Bulguları ve 2026 Ziyaret Özeti
- Mahalle & Koordinat: Çaltılıdere Mah. (tarihsel Kalabak mevkii), Aliağa (38.84528, 26.98444)
- Antik Coğrafya: Güzelhisar Çayı ağzında Beriki (Apar) ve Öteki (Kalabasar) tepeleri
- Arkeolojik Ünü: 1874 & 1880–82 kazılarında çıkarılan dünyaca ünlü Helenistik terracotta heykelcikler
- 2026 Kazı & Erişim: AYBÜ bilimsel kazıları 2023+ döneminde aktif; biletsiz açık arazi ama kazı sınırına uyulmalı
- Toplu Taşıma: Aliağa İZBAN + ESHOT 835 veya 837 (Kalabak / Güzelhisar / Çaltılıdere durakları)
Aliağa ve Kuzey Aiolya Arkeoloji Durakları
Aliağa hattındaki bu noktayı ve çevresindeki durakları İzmir İnteraktif Haritası üzerinden görerek günün kalanını planlayabilirsiniz:
- Myrina Antik Kenti (Çaltılıdere, Aliağa): Haritada incele
- Gryneion Antik Kenti (Aliağa): Haritada incele
- Çaltılıdere Sulak Alanı (Aliağa): Haritada incele
- Kyme Antik Kenti (Aliağa): Haritada incele
- İzmirin Az Bilinen Aiolya Antik Kentleri Kyme Aigai Larissa Gryneion ve Myrina
- Aliağa Helvacı Höyücek ve Çaltılıdere Höyük Arkeoloji Rehberi
- Aliağa Kyme Antik Liman Kazıları ve Arkeopark Gündemi
- Aliağa Gezi Rehberi Kyme ve Şakran Kıyıları
- Aliağa Kuş Cenneti: Güzelhisar Deltası’nda Flamingo ve Göçmen Kuş Gözlemi
- İZBAN Kuzey Aksı Kültür Rotası Menemen Aliağa Foça ve Bergama Bağlantısı
Myrina Antik Kenti Hakkında Sık Sorulanlar
Myrina Antik Kenti Aliağa'da tam olarak nerededir?
Çaltılıdere Mahallesi sınırlarında (tarihsel Kalabak mevkii), Güzelhisar Çayı'nın Çandarlı Körfezi'ne döküldüğü kıyı kesiminde Beriki ve Öteki tepeleri üzerindedir.
Myrina neden dünyaca ünlü bir arkeoloji alanıdır?
1874 ve 1880–1882 Fransız Okulu kazılarında yaklaşık 5.000 mezar açılmış ve buradan çıkan zarif Helenistik pişmiş toprak (terracotta) heykelcikler Louvre, İstanbul ve İzmir müzelerine girmiştir.
Myrina'da şu an kazı yapılıyor mu, içeri girilebilir mi?
2023 yılından itibaren AYBÜ koordinasyonunda temizlik ve bilimsel kazılar sürmektedir; gişesiz açık arazidir ancak aktif kazı açmalarına girmeden gezilmelidir.
ESHOT ile Myrina'ya nasıl gidilir?
Aliağa İZBAN durağından aktarma yaparak ESHOT 835 (Bergama–Aliağa) veya 837 (Dikili–Aliağa) hatlarıyla D550 üzerindeki Kalabak/Güzelhisar/Çaltılıdere duraklarında inebilirsiniz.
Kaynak ve Saha Doğrulaması: Aliağa Belediyesi Myrina, ADÜ MYGAR Myrina Bölümü, KTB Myrina Kazısı, Vikipedi Mirina ve ESHOT 835 Hat Bilgisi. Saat, tarife ve etkinlik güncellemeleri için ziyaret öncesinde ilgili belediye veya resmî kurum duyurularını kontrol etmeniz önerilir.
