Buca Forbes Köşkü Asırlık Çamlar Arasında Bir Levanten Şatosu
Buca Şirinyer sırtlarında çam korusu içinde yükselen anıtsal kuleli Forbes Köşkü.
İzmir’in köklü Levanten mirasını ve 19. yüzyıl aristokratik kır malikanesi kültürünü günümüze taşıyan en görkemli yapılardan biri olan Buca Forbes Köşkü, asırlık kızılçamlar ve selvi korularıyla kaplı geniş bir tepe üzerinde yükselen masalsı kulesi, taş işçiliği ve şatoyu andıran eklektik mimarisiyle Buca’nın en etkileyici sivil mimari şaheseridir. 1908 yılında İzmir’in ünlü meyan kökü ihracatçısı ve Levanten hanedanlarından Forbes ailesi tarafından inşa ettirilen köşk, döneminde bölgenin en yüksek noktasında konumlanarak Buca ovasını ve körfez ufuklarını kuşbakışı seyreden bir seyir terası görevi görüyordu. Geniş ahşap verandalı pencereleri, sivri çatılı gözcü kulesi ve geniş bahçesiyle Forbes Köşkü, İzmir’in Akdeniz ticaretinde başrol oynadığı dönemin zenginliğini, estetiğini ve Levanten yaşam tarzının inceliklerini ziyaretçilerine derinden hissettiren eşsiz bir tarihi anıttır.
Meyan Kökü Ticaretinden Yükselen Levanten Şatosu
19. yüzyıl sonlarında Ege ovalarından toplanan meyan köklerinin dünya pazarlarına ihraç edilmesi, İzmirli Forbes ailesini Akdeniz’in en zengin ticaret hanedanlarından biri haline getirmişti. Aile bu büyük servetini Buca’nın temiz havasıyla birleştirmek amacıyla 1908 yılında bu anıtsal köşkü inşa ettirdi. Ancak köşk henüz tamamlandıktan bir yıl sonra çıkan büyük bir yangında hasar görmüş, 1910 yılında İngiliz mimarların gözetiminde daha da sağlam taş yapıyla yeniden ayağa kaldırılmıştır.
Gotik ve Victoria dönemi mimari unsurlarını yerel Ege taş işçiliğiyle sentezleyen köşk, Buca’nın o dönemdeki kozmopolit ruhunun ve Levanten zarafetinin somut bir anıtı olarak ayakta kalmıştır.
Gözcü Kulesi ve Eklektik Taş Mimari Detayları
Forbes Köşkü’nün en karakteristik mimari unsuru, köşede yükselen ve Orta Çağ şatolarını andıran çok katlı silindirik gözetleme kulesidir. Vaktiyle Forbes ailesinin misafirlerini ağırladığı ve Buca bağlarını dürbünle seyrettiği bu kule, yapıya asil ve masalsı bir hava katar.
Köşkün cephelerinde kullanılan yontma tüf taşları, geniş mermer basamaklı giriş kapısı ve ferforje korkuluklar, dönemin el işçiliği kalitesini açıkça gözler önüne serer. Çevresindeki asırlık kızılçamlar ise yapıyı kentin gürültüsünden tamamen soyutlar.
Tarihi Koruluk ve Doğa Yürüyüş Rotaları
Köşkün etrafını çevreleyen geniş koruluk alan, hem tarih meraklıları hem de doğaseverler için huzur dolu bir kaçış noktasıdır.
- Asırlık çam ağaçları altındaki toprak patikalarda temiz çam kokusu eşliğinde yürüyüş yapılabilir.
- Köşkün terasından Buca vadisi ve uzaktaki Meles Çayı yatağı panoramik olarak fotoğraflanabilir.
- Bölgedeki diğer tarihi Levanten malikaneleri olan Rees ve Baltazzi köşklerine bağlanan tarihi gezi rotası takip edilebilir.
- Tarihi ağaçların gölgesinde kitap okuyarak Buca’nın dingin atmosferi hissedilebilir.
Buca Çarşısında Talaş Böreği Boyoz ve Levanten Kahvesi
Forbes Köşkü gezisinin ardından Buca’nın tarihi merkezine veya Forbes Caddesi’ne inip semtin geleneksel fırın lezzetlerini tatmak bir zorunluluktur. Buca fırınlarının meşhur çıtır talaş böreği, içi bol kıymalı ve bezelyeli harcıyla sıcak sıcak servis edilir. Yanında Buca’nın fırınlanmış susamlı gevreği ve haşlanmış köy yumurtası lezzetli bir öğün oluşturur.
Öğleden sonra Buca’nın tarihi taş sokaklarındaki geleneksel kahvehanelerde közde ağır ağır pişirilen damla sakızlı Türk kahvesi veya Levanten usulü tarçınlı kahve yudumlamak, bu tarihi günün damağınızda bıraktığı en zarif tat olacaktır.
Doğrulanmış Konum ve Canlı Yol Tarifi
Buca Forbes Köşkü, İzmir ili Buca ilçesi Çaldıran Mahallesi sınırlarında Buca Seyfi Demirsoy Devlet Hastanesi yerleşkesinin üst çamlık tepesinde yer almaktadır. İzmir merkezden toplu taşıma ile gelmek oldukça pratiktir. Konak Meydanı’ndan hareket eden 304 veya 465 numaralı ESHOT otobüslerine binerek Buca Devlet Hastanesi durağında inebilir ve hastane yerleşkesinin arkasındaki koruluk patikasını izleyerek 5 dakikalık yürüyüşle köşke ulaşabilirsiniz.
İZBAN kullanan yolcular ise Şirinyer İstasyonu’nda inip Buca yönüne giden aktarma dolmuşlarıyla yaklaşık 10 dakikada alana varabilirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Forbes Köşkü’nün içi şu anda ziyarete açık mıdır?
Köşkün iç mekanları dönemsel restorasyon ve kurumsal tahsis süreçlerinde olup ana bahçe ve dış avlusu her zaman dışarıdan serbestçe görülebilmektedir.
Köşke giriş için herhangi bir ücret ödenir mi?
Hayır, hastane yerleşkesi içerisindeki koruluk alan ve köşk çevresi halka açık ve tamamen ücretsizdir.
Alana özel araçla giriş yapılabilir mi?
Evet, hastane ana giriş kapısından araçla girilerek belirlenen açık otopark alanlarına araç park edilebilmektedir.
Buca Rotaları ile Çevrede Gezilecek Yerler
Forbes Köşkü gezinizin ardından Buca’nın diğer zengin tarihi ve doğal cazibe merkezlerini keşfe çıkabilirsiniz.
- Dokuz Eylül Üniversitesi kampüsündeki tarihi malikane için Buca Rees Köşkü alanını ziyaret edebilirsiniz.
- İyon sütunlu anıtsal cephesiyle ünlü Buca Baltazzi Malikânesi yapısını inceleyebilirsiniz.
- Geniş gölet manzarası ve yürüyüş parkurları için Buca Gölet Rekreasyon Alanı tesislerine geçebilirsiniz.
- Asırlık ağaçlar altında spor ve dinlenme için Hasanağa Bahçesi parkında keyifli bir yürüyüş yapabilirsiniz.
