Kemeraltı UNESCO Alanı Gezi Rehberi ve Tarihi

Özet:

Kemeraltı UNESCO Dünya Mirası projesi; tarihi çarşının altyapısını yenileyen, hanları ve Havra Sokağı’nı restore ederek geleceğe taşıyan dev bir hamledir.

UNESCO Dünya Mirası Yolunda İzmir Tarihi Liman Kenti Vizyonu

Dünyanın en eski ve en büyük açık hava alışveriş merkezlerinden biri olan Tarihi Kemeraltı Çarşısı, Kadifekale ve Basmane hattıyla birlikte ‘İzmir Tarihi Liman Kenti’ adıyla UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır. Helenistik dönemden Roma’ya, Bizans’tan Osmanlı’ya ve Erken Cumhuriyet’e kadar 2500 yıllık kesintisiz ticaret kültürünü barındıran bu havza, daimi liste hedefine adım adım yaklaşmaktadır. İzmir Valiliği, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Konak Belediyesi ve sivil toplum kuruluşlarının ortak vizyonuyla yürütülen koruma planları; alanın evrensel değerini korurken yerel esnafın ekonomik canlılığını artırmayı amaçlamaktadır. UNESCO tescili, çarşının küresel ölçekte tanınırlığını en üst seviyeye çıkaracaktır.

Asırlık Çarşıda Dev Altyapı Yenilemesi ve Taşkın Önleme Hamlesi

Yenileme projesinin en kritik ve zorlu aşamalarından birini, çarşının yer altı altyapısının baştan aşağı yenilenmesi oluşturmuştur. Yüzyıllardır yetersiz kalan ve aşırı yağışlarda taşkınlara sebep olan yağmur suyu ve atık su hatları; modern kuşaklama kanalları ve ayrık sistem borularıyla tamamen yenilenmiştir. Tarihi dokuya zarar vermeden gece saatlerinde yürütülen kazı çalışmalarında, yer altı elektrik ve iletişim kabloları güvenli galerilere alınmış, sokak zeminleri ise tarihi dokuya uygun doğal granit taşlarla kaplanmıştır. Bu devasa altyapı yatırımı, Kemeraltı esnafının ve ziyaretçilerin dört mevsim güvenle ve konforla çarşıyı deneyimlemesini sağlamıştır.

Havra Sokağı ve Sinagoglar Kompleksi Restorasyon Başarısı

Kemeraltı’nın çok katmanlı dini ve kültürel hoşgörüsünü temsil eden tarihi Havra Sokağı, proje kapsamında hayata geçirilen en etkileyici dönüşümlerden birine sahne olmuştur. Sokağın cephe sağlıklaştırma çalışmalarıyla dükkân tabelaları, tenteleri ve aydınlatmaları tek tip estetik standartlara kavuşturulmuştur. Sokağın hemen arkasında yer alan ve dünyada eşi benzeri bulunmayan birbirine bitişik 9 tarihi sinagogdan oluşan Yahudi Kültür Mirası kompleksi; uluslararası fonlar ve TARKEM iş birliğiyle birer birer restore edilmektedir. Restorasyonu tamamlanan mekânlar, sergi salonları ve kültür merkezleri olarak kentin kültür turizmine kazandırılmaktadır.

TARKEM Modeli ve Tarihi Hanların Kültürel Dönüşümü

Tarihi Kemeraltı Gayrimenkul Yatırım Fonu (TARKEM), kamu, sivil toplum ve özel sektörün yüzde 50-50 ortaklığıyla kurulan ve Türkiye’ye örnek olan yenilikçi bir koruma modelidir. TARKEM, çarşı içerisindeki metruk kalmış tescilli konakları, eski handikapları ve tarihi hanları satın alarak veya kiralayarak özgün mimarisine sadık kalarak restore etmektedir. Mirkelamoğlu Hanı, Abacıoğlu Hanı ve Alanyalı Konağı gibi projeler; tasarım ofisleri, gastronomi merkezleri, butik oteller ve gençlik atölyeleri olarak yeniden kentsel yaşama entegre edilmektedir. Bu model, soylulaştırma yapmadan yerel esnafı koruyarak tarihi ayağa kaldırmaktadır.

Akıllı Çarşı Aydınlatması, Tabela Standartları ve Güvenlik Sistemleri

UNESCO vizyonu doğrultusunda Kemeraltı Çarşısı’nın görsel kirlilikten arındırılması amacıyla kapsamlı bir ‘Kentsel Tasarım Rehberi’ uygulanmaktadır. Çarşının dar sokaklarındaki gölgelik sistemleri, mimari dokuyu kapatmayan hafif ahşap ve bez pergolalarla yenilenmiştir. Akşam saatlerinde çarşının tarihi kemerlerini, şadırvanlarını ve minarelerini vurgulayan mimari LED aydınlatma armatürleri yerleştirilerek çarşının gece de yaşayan güvenli bir alana dönüşmesi sağlanmıştır. Yüksek çözünürlüklü güvenlik kameraları ve zabıta devriyeleri, yerli ve yabancı turistlerin çarşıda huzurla alışveriş yapmasını güvence altına almaktadır.

Yenilenen Kemeraltı’nı Keşif İpuçları ve Esnaf Rotaları

Restorasyon çalışmalarıyla çehresi değişen Kemeraltı’nı keşfetmek isteyenler için geziye Saat Kulesi’nin bulunduğu Konak Meydanı’ndan başlayıp Anafartalar Caddesi boyunca ilerlemek tavsiye edilmektedir. Yenilenen Havra Sokağı’nda taze tulum peyniri, zeytin ve helva tadımı yaptıktan sonra restore edilen sinagoglar kompleksini ziyaret etmek, çarşının ruhunu kavramak için şarttır. Alışveriş molalarında Kızlarağası Hanı’nda kumda kahve içmek ve asırlık lokantaların zeytinyağlı tencere yemeklerini tatmak, kentin gastronomi hafızasını yaşatmaktadır. Kemeraltı, geçmişin bilgeliğiyle geleceğin vizyonunu buluşturan benzersiz bir dünya mirasıdır.