# Wilkinson Köşkü Bornova 1865 Tarihçesi ve EÜ 50. Yıl Köşkü

- Bağlantı: https://buradaolabilir.com.tr/wilkinson-kosku-bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi/
- Yayımlanma: 2026-11-02T08:00:00+03:00
- Yazar: Burada Olabilir

**Wilkinson Köşkü Bornova** ilçesinde, 19. yüzyıl Levanten kır malikâneleri kuşağının
günümüze ulaşan en zarif sivil yapılarından biridir. **1865** yılında ünlü İngiliz
tüccar **James Whittall** tarafından kızı Jane ve Konsolos **Richard Wilkinson**
çiftine düğün armağanı olarak yaptırılan bu tarihî köşk, bugün **Ege Üniversitesi
50. Yıl Köşkü** adıyla güzel sanatlar ve kültür etkinliklerine ev sahipliği yapmaktadır.

##  İçindekiler

 * [Wilkinson Köşkü Bornova Kuruluşu: Whittall ve Wilkinson Ailelerinin Öyküsü](https://buradaolabilir.com.tr/wilkinson-kosku-bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi/#wilkinson-kosku-bornova-kurulusu-whittall-ve-wilkinson-ailelerinin-oykusu)
 * [1865’ten Günümüze Mülkiyet Süreci ve EÜ 50. Yıl Köşkü Restorasyonu](https://buradaolabilir.com.tr/wilkinson-kosku-bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi/#1865ten-gunumuze-mulkiyet-sureci-ve-eu-50-yil-kosku-restorasyonu)
 * [Bahçe Mimarisi, Çevredeki Tarihî Yapılar ve Kültür İşlevi](https://buradaolabilir.com.tr/wilkinson-kosku-bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi/#bahce-mimarisi-cevredeki-tarihi-yapilar-ve-kultur-islevi)
 * [M1 İzmir Metrosu ile Wilkinson Köşkü’ne Ziyaret ve Yürüyüş Rotası](https://buradaolabilir.com.tr/wilkinson-kosku-bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi/#m1-izmir-metrosu-ile-wilkinson-koskune-ziyaret-ve-yuruyus-rotasi)
 * [Wilkinson Köşkü Bornova – Tarihçe ve Ziyaret Bilgileri](https://buradaolabilir.com.tr/wilkinson-kosku-bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi/#wilkinson-kosku-bornova-tarihce-ve-ziyaret-bilgileri)
 * [Victor Whittall Evi, Paterson Köşkü ve Sirkehane Harita Konumları](https://buradaolabilir.com.tr/wilkinson-kosku-bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi/#victor-whittall-evi-paterson-kosku-ve-sirkehane-harita-konumlari)
 * [Wilkinson Köşkü Bornova Hakkında Sık Sorulan Sorular](https://buradaolabilir.com.tr/wilkinson-kosku-bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi/#wilkinson-kosku-bornova-hakkinda-sik-sorulan-sorular)

![Wilkinson Köşkü Bornova bahçesindeki asırlık çınar ve selvi ağaçlarıyla taş verandalı
cephe](https://buradaolabilir.com.tr/wp-content/uploads/2026/11/wilkinson-kosku-
bornova-ege-universitesi-50-yil-kosku-tarihi.webp)

Bornova yerleşkesinde asırlık bahçe ağaçları arasında korunan 19. yüzyıl İngiliz
Levanten köşk mimarisi (Bu görsel, yapay zekâ (AI) tarafından üretilmiş temsili 
bir görseldir. Görselde yer alan bazı unsurlar gerçeği yansıtmayabilir. Lütfen ilgili
bilgileri teyit ediniz.)

## Wilkinson Köşkü Bornova Kuruluşu: Whittall ve Wilkinson Ailelerinin Öyküsü

19. yüzyıl boyunca İzmir’in doğusunda serin rüzgârı ve verimli bahçeleriyle sayfiye
kasabasına dönüşen Bornova, başta İngiliz kökenli Levanten aileler olmak üzere çok
sayıda tüccar ve diplomat hanesine yurt olmuştu. [Bornova Levanten köşkleri rotası](https://buradaolabilir.com.tr/bornova-gezi-rehberi-levanten-koskleri-rotasi/)
içinde seçkin bir konuma sahip olan **Wilkinson Köşkü Bornova** yerleşim tarihinde**
1865** tarihli bir aile bağı öyküsüyle doğdu.

Köşkü yaptıran kişi, günümüzde Ege Üniversitesi Rektörlük binası olarak kullanılan
ünlü **Büyük Ev**’in sahibi **James Whittall** idi. 1821’li yıllardan itibaren İzmir’in
ilk İngiliz tüccar çevrelerinde derin bir dostluk kuran Whittall ve Wilkinson aileleri,
James Whittall’in kızı **Jane Whittall** ile Selanik, Malaga ve Manila’da konsolosluk
görevleri yürüten **Richard Wilkinson**’ın evliliğiyle akraba oldu. James Whittall
bu evlilik üzerine, 1857 yılında açılan St. Mary Magdalene Anglikan Kilisesi ile
Büyük Ev arasındaki eski at ahırlarını yıktırarak açılan bahçe parseline yeni çift
için görkemli bir köşk inşa ettirdi. Yüksek bahçe duvarlarıyla çevrili bu alan, 
dönemin Bornova taşra yerleşiminde İngiliz kır malikânesi yaşam tarzını yansıtan
düzenli ve huzurlu bir avlu ortamı oluşturuyordu.

## 1865’ten Günümüze Mülkiyet Süreci ve EÜ 50. Yıl Köşkü Restorasyonu

İnşa edildiği tarihten itibaren yalnızca iki katlı gösterişli kesme taş duvarlarıyla
değil, asırlık ağaçların süslediği dinlendirici bahçesiyle de tanınan yapı, bir 
asrı aşan süre boyunca Wilkinson ailesinin elinde kaldı. Köşkün mülkiyet ve korunma
kronolojisi, İzmir’deki diğer [Bornova ve Buca Levanten köşkleri](https://buradaolabilir.com.tr/bornova-ve-buca-levanten-koskleri-karsilastirmasi-bahce-mimarisi-ve-ziyarete-acik-yapilar/)
ile paralel bir koruma başarısı sergiler:

| Yıl / Dönem | Mülkiyet veya Kurumsal Aşama | Yapı ve Çevre Durumu | 
| **1865 Kuruluşu** | James Whittall tarafından Jane ve Richard Wilkinson’a inşa edildi | Büyük Ev ile St. Mary Magdalene Kilisesi arasındaki bahçeli arsa | 
| **1865 – 1985** | Wilkinson ailesi kuşaklar boyu konutta ikamet etti | Bornova İngiliz Levanten sosyal yaşamının kesintisiz sürdüğü hane | 
| **1988 – 1997** | 1988’de Filidis ailesine geçti; 1997’de Ege Üniversitesi kamulaştırdı | Üniversite yerleşkesi ve komşu tarihî malikânelerle bütünleşme süreci | 
| **2005 Sonrası** | EÜ 50. Yıl Köşkü adıyla kapsamlı restorasyon tamamlandı | Güzel sanatlar, sergi ve kültürel etkinlik galerisi olarak kamusal hizmet |

Wilkinson ailesinin 1985 yılına dek sürdürdüğü kesintisiz yaşamın ardından 1988’
de Filidis ailesine geçen yapı, **1997** yılında Ege Üniversitesi tarafından kamulaştırılarak
kültür mirası koruma şemsiyesine alındı. **2005** yılında tamamlanan kapsamlı restorasyon
sonrasında üniversitenin 50. kuruluş yılına atfen **EÜ 50. Yıl Köşkü** adını alan
tarihi yapı, bakımlı taş cepheleri ve yüksek tavanlı salonlarıyla yeniden hayat 
buldu.

## Bahçe Mimarisi, Çevredeki Tarihî Yapılar ve Kültür İşlevi

**Wilkinson Köşkü Bornova** merkezinin en sakin kültür adalarından birini oluşturmasının
sebebi, tek başına bir ada yapısından ziyade komşularıyla oluşturduğu bütündür. 
Hemen çevresinde Ege Üniversitesi Rektörlük binası olan Büyük Ev, tarihî **St. Mary
Magdalene Kilisesi**, [Pasquali (Bari) Köşkü](https://buradaolabilir.com.tr/pasquali-bari-kosku-bornova-levanten-mimarisi-ve-tarihcesi/),
[Paterson Köşkü](https://buradaolabilir.com.tr/peterson-kosku-bornova-tarihi-ingiliz-levanten-malikanesi/)
ve eski gar çevresindeki [Victor Whittall Evi](https://buradaolabilir.com.tr/victor-whittall-evi-arkas-deniz-tarihi-merkezi/)
kısa yürüme halkaları içinde yer alır.

Köşkün tipik 19. yüzyıl Anglo-Levanten üslubunda planlanan simetrik oda düzeni, 
bahçeye açılan taş sütunlu verandası ve selvi–çınar gölgeli bahçesi bugün resim 
sergileri, akademik kültür buluşmaları ve sanat atölyeleri için estetik bir ortam
yaratmaktadır. Ayrıca kampüs içindeki tarihî **Sirkehane** yapısı da Ege Üniversitesi
Etnografya Müzesi olarak bu mimari güzergâhı zenginleştirir.

## M1 İzmir Metrosu ile Wilkinson Köşkü’ne Ziyaret ve Yürüyüş Rotası

Tarihî köşke ulaşım açısından Bornova’nın merkezî konumu ziyaretçilere büyük kolaylık
sağlar. **M1 İzmir Metrosu** hattında **Bornova** veya **Ege Üniversitesi** istasyonunda
inen ziyaretçiler, kampüs ve Büyükpark doğrultusunda birkaç dakikalık düz bir yürüyüşle
eski İngiliz malikâneleri bölgesine varabilir. Çevredeki diğer Levanten köşklerini,
eski gar yapısını ve kahve duraklarını aynı gün gezmek isteyenler yarım günlük yürüyüş
planına üniversite yerleşkesinin gölgeli bahçelerini kolaylıkla dahil edebilir.

Sergi ve güzel sanatlar etkinliklerinin dönemsel açık saatleri Ege Üniversitesi 
akademik takvimine ve kültür birimi duyurularına göre değişebildiği için özellikle
iç salonları gezmek isteyen misafirlerin hafta içi mesai saatlerinde gitmesi, mümkünse
sergi programı günlerini kontrol ederek yola çıkması tavsiye edilir. Bahçe cephesi
ise kampüs dokusu içinde her mevsim yürüyüşçülere sivil mimari estetiğini gözlemleme
imkânı vermektedir.

## Wilkinson Köşkü Bornova – Tarihçe ve Ziyaret Bilgileri

 * **İnşa Tarihi:** 1865 (James Whittall tarafından Jane Whittall ve Richard Wilkinson
   çifti için)
 * **Önceki Kullanım Süresi:** 1865’ten 1985’e dek kesintisiz Wilkinson ailesi mülkiyeti
 * **Kurumsal Dönüşüm:** 1997 Ege Üniversitesi kamulaştırması ve 2005 yılı restorasyonu
 * **Güncel Adı & İşlevi:** EÜ 50. Yıl Köşkü — Güzel sanatlar galerisi ve kültürel
   etkinlik mekânı
 * **Toplu Ulaşım:** M1 İzmir Metrosu Bornova / Ege Üniversitesi istasyonlarından
   yürüyüş

## Victor Whittall Evi, Paterson Köşkü ve Sirkehane Harita Konumları

Bornova hattındaki bu noktayı ve çevresindeki durakları [İzmir İnteraktif Haritası](https://buradaolabilir.com.tr/harita/)
üzerinden görerek günün kalanını planlayabilirsiniz:

 * **Victor Whittall Evi – Bornova Köşkleri Aksı:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=victor-whittall-evi-arkas-deniz-tarihi-merkezi)
 * **Bornova Paterson (Peterson) Köşkü:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=bornova-peterson-kosku)
 * **Sirkehane (Ege Üniversitesi Etnografya Müzesi):** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=sirkehane-ege-universitesi-etnografya-muzesi)

 * [Bornova Gezi Rehberi Levanten Köşkleri Rotası](https://buradaolabilir.com.tr/bornova-gezi-rehberi-levanten-koskleri-rotasi/)
 * [Bornova ve Buca Levanten Köşkleri Karşılaştırması Bahçe Mimarisi ve Ziyarete Açık Yapılar](https://buradaolabilir.com.tr/bornova-ve-buca-levanten-koskleri-karsilastirmasi-bahce-mimarisi-ve-ziyarete-acik-yapilar/)
 * [Pasquali (Bari) Köşkü Bornova Tarihçesi ve Ulaşım Rehberi](https://buradaolabilir.com.tr/pasquali-bari-kosku-bornova-levanten-mimarisi-ve-tarihcesi/)
 * [Victor Whittall Evi – Arkas Deniz Tarihi Merkezi – Bornova](https://buradaolabilir.com.tr/victor-whittall-evi-arkas-deniz-tarihi-merkezi/)

## Wilkinson Köşkü Bornova Hakkında Sık Sorulan Sorular

### Wilkinson Köşkü’nü kim ve hangi amaçla yaptırmıştır?

1865 yılında Bornova Büyük Ev’in sahibi James Whittall tarafından, kızı Jane ile
evlenen Selanik, Malaga ve Manila Konsolosu Richard Wilkinson için hediye olarak
yaptırılmıştır.

### Köşk bugün ne isimle ve ne amaçla kullanılmaktadır?

1997’de Ege Üniversitesi bünyesine geçip 2005’te restore edildikten sonra EÜ 50.
Yıl Köşkü adını almış ve üniversitenin güzel sanatlar ile sergi galerisi olmuştur.

### Wilkinson ailesi köşkte ne zamana kadar yaşamıştır?

İnşa edildiği 1865 yılından 1985 yılına kadar 120 yıl boyunca mülkiyet ve aile yaşamı
Wilkinson ailesinde kalmıştır.

### Köşkün tam konumu Bornova’da nerededir?

Tarihî Büyük Ev (Ege Üniversitesi Rektörlüğü) ile St. Mary Magdalene Anglikan Kilisesi
arasındaki tarihî Bornova merkez yerleşim dokusunun içindedir.

### Wilkinson Köşkü’ne metroyla nasıl gidilir?

M1 İzmir Metrosu’nun Bornova veya Ege Üniversitesi istasyonlarında indikten sonra
birkaç dakikalık kampüs yürüyüşüyle kolayca ulaşılabilir.

**Kaynak ve Saha Doğrulaması:** Bornova Belediyesi tarihî köşkler kent belleği envanteri,
Ege Üniversitesi kültür mirası kayıtları ve yerel Levanten ailesi araştırmaları.
Saat, tarife ve etkinlik güncellemeleri için ziyaret öncesinde ilgili belediye veya
resmî kurum duyurularını kontrol etmeniz önerilir.
