# Alsancak Hocazade Camii 1950 Tarihçesi, Mimarisi ve T2 Durağı

- Bağlantı: https://buradaolabilir.com.tr/konak-hocazade-camii-tarihcesi-ve-mimarisi/
- Yayımlanma: 2026-11-05T20:00:00+03:00
- Yazar: Yiğit CAN

Alsancak’taki tramvay ve buluşma tariflerinin baş nirengi noktası olan **Hocazade
Camii** (resmî adıyla Ahmed Ragıp Üzümcü Camii), aslında 1948–1950 yılları arasında
dikkat çekici bir vakıf hikâyesi ve Fahri Nişli tasarımıyla yükseldi. Mihrimah Sultan
esinli mimarisini ve T2 durağını [İzmir İnteraktif Haritamızda](https://buradaolabilir.com.tr/harita/)
inceleyin.

##  İçindekiler

 * [Karaburunlu Üzüm Tüccarı Hocazade Ahmet Ragıp Üzümcü’nün Vakfı (1948–1950)](https://buradaolabilir.com.tr/konak-hocazade-camii-tarihcesi-ve-mimarisi/#karaburunlu-uzum-tuccari-hocazade-ahmet-ragip-uzumcunun-vakfi-1948-1950)
 * [Mimar Fahri Nişli Tasarımı, Vitrayları ve Hattat Hacı Hilmi Efendi Yazıları](https://buradaolabilir.com.tr/konak-hocazade-camii-tarihcesi-ve-mimarisi/#mimar-fahri-nisli-tasarimi-vitraylari-ve-hattat-haci-hilmi-efendi-yazilari)
 * [İzmir’in Protokol Camisi ve Kültür-Sanat Fabrikası Komşuluğu](https://buradaolabilir.com.tr/konak-hocazade-camii-tarihcesi-ve-mimarisi/#izmirin-protokol-camisi-ve-kultur-sanat-fabrikasi-komsulugu)
 * [24 Mart 2018 Açılışlı T2 Hocazade Camii Tramvay İstasyonu](https://buradaolabilir.com.tr/konak-hocazade-camii-tarihcesi-ve-mimarisi/#24-mart-2018-acilisli-t2-hocazade-camii-tramvay-istasyonu)
 * [Hocazade Camii Mimari ve Ulaşım Özeti](https://buradaolabilir.com.tr/konak-hocazade-camii-tarihcesi-ve-mimarisi/#hocazade-camii-mimari-ve-ulasim-ozeti)
 * [Alsancak Bulvarları ve Çevredeki Kültür Durakları](https://buradaolabilir.com.tr/konak-hocazade-camii-tarihcesi-ve-mimarisi/#alsancak-bulvarlari-ve-cevredeki-kultur-duraklari)
 * [Hocazade Camii Hakkında Merak Edilen Sorular](https://buradaolabilir.com.tr/konak-hocazade-camii-tarihcesi-ve-mimarisi/#hocazade-camii-hakkinda-merak-edilen-sorular)

![Hocazade Camii Alsancak Konak tek kubbeli cami mavi tonlu kubbe minare tramvay](
https://buradaolabilir.com.tr/wp-content/uploads/2026/11/konak-hocazade-camii-tarihcesi-
ve-mimarisi.webp)

Alsancak Şair Eşref Bulvarı üzerindeki 1950 tarihli Hocazade Camii ve T2 tramvay
hattı

## Karaburunlu Üzüm Tüccarı Hocazade Ahmet Ragıp Üzümcü’nün Vakfı (1948–1950)

İzmir’in Alsancak semti 20. yüzyıl ortasına dek kiliseler ve Levanten konutlarıyla
şekillenmişken bölgede büyük ve merkezi bir ibadethane eksikliği bulunuyordu. İşte
bu eksikliği gidermek üzere harekete geçen Karaburunlu tanınmış üzüm tüccarı **Hocazade
Ahmet Ragıp Üzümcü**, kurduğu vakıf aracılığıyla Alsancak’ın tam kavşak noktası 
olan **Şair Eşref Bulvarı ile Ali Çetinkaya Bulvarı**’nın birleştiği köşede büyük
bir cami inşasını üstlendi. Yapının temeli **Ekim 1948**’de atıldı ve inşaat **Aralık
1950** tarihinde tamamlanarak cami ibadete açıldı. Böylece Alsancak’ın çok kültürlü
bulvar silüeti Cumhuriyet devrinden özgün bir klasik üslup anıtı da kazanmış oldu.

Caminin inşa sürecine ilişkin İzmir kent tarihçilerinin aktardığı dikkate değer 
bir uzlaşı öyküsü de vardır: Planlama aşamasında çevredeki bazı gayrimüslim mülk
sahiplerinin bölgede camiye ihtiyaç olmadığı yönündeki itirazları üzerine Ahmet 
Ragıp Üzümcü, rahatsızlık bildiren kişilerin çevredeki mülklerini bedelini ödeyerek
satın almış ve bu taşınmazları da cami vakfına bağışlayarak süreci barışçıl biçimde
çözüme kavuşturmuştur. Bu yönüyle yapı hem resmî adıyla *Ahmed Ragıp Üzümcü Camii*,
hem de banisinin lakabıyla **Hocazade Camii** olarak kent belleğine kazınmıştır.

## Mimar Fahri Nişli Tasarımı, Vitrayları ve Hattat Hacı Hilmi Efendi Yazıları

Mimari açıdan **Hocazade Camii**, erken Cumhuriyet döneminin klasik Osmanlı cami
geleneğine duyduğu saygının rafine örneklerinden biridir. Projeyi çizen mimar **
Fahri Nişli**, yapının oranlarını tasarlarken Edirne’deki **Mihrimah Sultan Camii**’
nin aydınlık mekan anlayışından esinlenmiştir. Kare planlı harimi örten **tek yüksek
kubbe** dışarıdan kurşun/maviye çalan özgün renk dokusuyla öne çıkarken, yapı tek
minareyle dengelenir.

İç mekâna girildiğinde ilk dikkat çeken özellik duvarları dört sıra hâlinde dolaşan
pencere dizisi ve rengârenk **vitray cam işçiliğidir**; bu pencere bolluğu Alsancak’ın
parlak gün ışığını içeri süzerek ferah bir atmosfer yaratır. Mihrap, minber ve kalemişi
bezemelerde geleneksel motifler korunurken, duvarları süsleyen tarihî hat levhaları
dönemin ustalarından **Hattat Hacı Hilmi Efendi (Mustafa Halim Özyazıcı)** imzası
taşır. Cami **2002 yılında** kapsamlı bir restorasyondan geçmiş, 2010’lu yıllarda
ise çevresi ve bahçe peyzajı düzenlenmiştir.

| Mimari / Tarihi Unsur | Hocazade Camii Özelliği | Dönem / Sanatçı Bilgisi | 
| İnşa ve Açılış | Ekim 1948 başlangıç – Aralık 1950 ibadete açılış | Banisi: Hocazade Ahmet Ragıp Üzümcü Vakfı | 
| Mimari Tasarım | Kare plan, tek yüksek kubbe, 4 sıra pencereli ferah harim | Mimar Fahri Nişli (Mihrimah Sultan Camii esinli) | 
| Hat ve Kalemişi | Geleneksel Osmanlı motifli mihrap, minber ve hat yazıları | Hattat Hacı Hilmi Efendi (Mustafa Halim Özyazıcı) | 
| Güncel Kent Rolü | İzmir’in önde gelen protokol ve tören camilerinden biri | 2002 restorasyonu sonrası aktif ibadete açık |

## İzmir’in Protokol Camisi ve Kültür-Sanat Fabrikası Komşuluğu

Hocazade Camii yalnızca mahalle cemaatine değil, Cumhuriyet dönemi İzmir’inin toplumsal
merasimlerine de ev sahipliği yapan bilinen bir **protokol camisi** kimliği taşır;
kentin tanınmış isimlerinin cenaze ve anma törenlerinde buluşma noktası hâline gelmiştir.
Konum olarak **Kültür ve Mimar Sinan mahallelerinin** kesişiminde, Alsancak Devlet
Hastanesi ile Atatürk Spor Salonu’na yalnızca birkaç adım uzaklıktadır. Ayrıca bahçedeki
selvi ve palmiye ağaçlarıyla çerçevelenen taş avlu, Alsancak’ın yoğun iş ve mağaza
akışı arasında gölgelikli sakin bir nefes boşluğu oluşturur; Cuma vakitleri dışında
bahçe duvarı boyunca mimari oranları incelemek mümkündür.

Semtin çok katmanlı kültür dokusunu merak eden gezginler cami bahçesinden çıkar 
çıkmaz aynı gün içinde yürüyerek [İzmir Kültür Sanat Fabrikası (İKSF)](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-kultur-sanat-fabrikasi-alsancak-tekel-binalari-ve-muze-kompleksi/)
müze ve kütüphane alanına, [Aziz Yuhanna Katedrali çevresine](https://buradaolabilir.com.tr/alsancak-aziz-yuhanna-katedrali-dominik-ve-sirince/)
ya da [Tarihi Havagazı Fabrikası’na](https://buradaolabilir.com.tr/tarihi-havagazi-fabrikasi-genclik-merkezi-ve-alsancak-kultur-kampusu/)
kolaylıkla geçebilirler.

## 24 Mart 2018 Açılışlı T2 Hocazade Camii Tramvay İstasyonu

Alsancak trafiğinde araç parkı aramadan buraya varmanın en hızlı yolu İzmir Tramvayı’dır.**
24 Mart 2018** tarihinde hizmete giren **T2 Konak Tramvayı (Fahrettin Altay – Halkapınar)**
hattının aynı adı taşıyan **“Hocazade Camii”** istasyonu doğrudan caminin önündeki
Şair Eşref Bulvarı üzerinde yer alır. Böylece Konak, Karataş, Kordon ve Halkapınar
yönlerinden raylı sistemle dakikalar içinde kapı önüne inmek mümkündür.

Buradan yürüyerek **Kültürpark Montrö ve Lozan** kapılarına bağlanmak isteyenler
için [Montrö ve Kültürpark rehberi](https://buradaolabilir.com.tr/konak-montro-meydani-ve-kulturpark-kapilari/)
ile Kordon boyundaki fırın ve lezzet duraklarını tanıtan [Alsancak Dostlar Fırını](https://buradaolabilir.com.tr/alsancak-dostlar-firini-tarihi-geleneksel-boyoz-cesitleri/)
ve [Alsancak Konsoloslukları yazılarımız](https://buradaolabilir.com.tr/alsancak-konsolosluklari-sark-sanayi-ve-taris/)
zengin bir yürüyüş programı kurmanıza yardımcı olur; Ali Çetinkaya Bulvarı ise gölgelik
yürüyüş rotası sağlar.

## Hocazade Camii Mimari ve Ulaşım Özeti

 * **Resmî ve Halk Adı:** Alsancak Ahmed Ragıp Üzümcü Camii (yaygın adıyla Hocazade
   Camii)
 * **Yapım ve Mimar:** Ekim 1948 – Aralık 1950 inşası; Mimar Fahri Nişli projesi
 * **Sanat Detayları:** 4 sıra pencereli aydınlık yapı, vitraylar ve Hattat Hacı
   Hilmi Efendi hatları
 * **En Pratik Ulaşım:** T2 Konak Tramvayı üzerindeki Hocazade Camii durağı (Şair
   Eşref Blv.)

## Alsancak Bulvarları ve Çevredeki Kültür Durakları

Konak hattındaki bu noktayı ve çevresindeki durakları [İzmir İnteraktif Haritası](https://buradaolabilir.com.tr/harita/)
üzerinden görerek günün kalanını planlayabilirsiniz:

 * **İzmir Kültür Sanat Fabrikası (Alsancak Yakını):** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=izmir-kultur-sanat-fabrikasi-alsancak-tekel-binalari-ve-muze-kompleksi)
 * **Tarihi Havagazı Fabrikası:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=tarihi-havagazi-fabrikasi-genclik-merkezi-ve-alsancak-kultur-kampusu)
 * **Alsancak Gar Binası:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=alsancak-gar-binasi)
 * **Alsancak Dostlar Fırını Çevresi:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=alsancak-dostlar-firini-tarihi-geleneksel-boyoz-cesitleri)

 * [Alsancak Aziz Yuhanna Katedrali, Dominik ve Şirince](https://buradaolabilir.com.tr/alsancak-aziz-yuhanna-katedrali-dominik-ve-sirince/)
 * [İzmir Kültür Sanat Fabrikası: Alsancak Tekel Binaları ve Müze Kompleksi](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-kultur-sanat-fabrikasi-alsancak-tekel-binalari-ve-muze-kompleksi/)
 * [Tarihî Havagazı Fabrikası: Gençlik Merkezi ve Alsancak Kültür Kampüsü](https://buradaolabilir.com.tr/tarihi-havagazi-fabrikasi-genclik-merkezi-ve-alsancak-kultur-kampusu/)
 * [Alsancak Konsoloslukları, Şark Sanayi ve Tariş](https://buradaolabilir.com.tr/alsancak-konsolosluklari-sark-sanayi-ve-taris/)
 * [Alsancak Dostlar Fırını: Tarihi Geleneksel Boyoz Çeşitleri ve Kahvaltı Kültürü](https://buradaolabilir.com.tr/alsancak-dostlar-firini-tarihi-geleneksel-boyoz-cesitleri/)
 * [Konak Montrö Meydanı ve Kültürpark Kapıları](https://buradaolabilir.com.tr/konak-montro-meydani-ve-kulturpark-kapilari/)

## Hocazade Camii Hakkında Merak Edilen Sorular

### Hocazade Camii kim tarafından ve ne zaman yaptırılmıştır?

Karaburunlu üzüm tüccarı Hocazade Ahmet Ragıp Üzümcü’nün vakfı tarafından Ekim 1948’
de başlatılmış, Aralık 1950’de tamamlanarak ibadete açılmıştır.

### Caminin mimari özellikleri nelerdir?

Mimar Fahri Nişli tarafından Edirne Mihrimah Sultan Camii esinlenerek kare planlı
ve tek kubbeli olarak tasarlanmıştır; dört sıra vitray penceresiyle oldukça aydınlıktır.

### Tramvayla Hocazade Camii’ne nasıl gidilir?

T2 (Fahrettin Altay – Halkapınar) Konak Tramvayı’na binerek doğrudan caminin önündeki
Hocazade Camii istasyonunda inebilirsiniz.

### İbadete açık mıdır ve ziyaret ederken nelere dikkat edilmelidir?

Evet, İzmir’in aktif ibadete açık başlıca camilerinden biridir; mimari inceleme 
ve fotoğraf amaçlı ziyaretlerin namaz vakitleri dışında sessizce yapılması önerilir.

**Kaynak ve Saha Doğrulaması:** Erol Şaşmaz İzmir camileri arşivi, Mimar Fahri Nişli
1948–1950 proje verileri, Hattat Mustafa Halim Özyazıcı hat kayıtları ve T2 İzmir
Tramvayı istasyon verileri. Saat, tarife ve etkinlik güncellemeleri için ziyaret
öncesinde ilgili belediye veya resmî kurum duyurularını kontrol etmeniz önerilir.
