# Frenk Sokağı Tarihi 1905 Goad Planı ve Kıbrıs Şehitleri Dönüşümü

- Bağlantı: https://buradaolabilir.com.tr/frenk-sokagi-tarihi-kemeralti-alsancak-goad-plani/
- Yayımlanma: 2026-11-20T16:32:10+03:00
- Yazar: Yiğit CAN

Osmanlı İzmir’inin vitrini sayılan **Frenk Sokağı** (_Rue Franque / Frank Street_),
17. yüzyıldan itibaren Avrupalı tüccarların ve 18 yabancı konsolosluğun kümelendiği
dar, hareketli ve kozmopolit çarşı ekseniydi. 1922 Büyük İzmir Yangını’nda güney
ve orta kesimi tamamen yok olduğu için bugün tek bir sokak tabelasında okunamayan
bu tarihî güzergâhı, **1905 Charles Edward Goad Sigorta Planı** üzerinden güncel
[İzmir İnteraktif Haritası](https://buradaolabilir.com.tr/harita/) duraklarıyla 
adım adım izliyoruz.

##  İçindekiler

 * [1905 Goad Planında Dört Kesimli Aks Mahmudiye Sultaniye Teşrifiye Mesudiye](https://buradaolabilir.com.tr/frenk-sokagi-tarihi-kemeralti-alsancak-goad-plani/#1905-goad-planinda-dort-kesimli-aks-mahmudiye-sultaniye-tesrifiye-mesudiye)
 * [Paris Şubeleri Kraemer Oteli ve At Arabalarının Giremediği Darlık](https://buradaolabilir.com.tr/frenk-sokagi-tarihi-kemeralti-alsancak-goad-plani/#paris-subeleri-kraemer-oteli-ve-at-arabalarinin-giremedigi-darlik)
 * [Bugün Eski Frenk Aksını Metro T2 Tramvay ve İZBAN İle Yürüme Rotası](https://buradaolabilir.com.tr/frenk-sokagi-tarihi-kemeralti-alsancak-goad-plani/#bugun-eski-frenk-aksini-metro-t2-tramvay-ve-izban-ile-yurume-rotasi)
 * [Frenk Sokağı Goad Planı ve Güncel Kent İzleri](https://buradaolabilir.com.tr/frenk-sokagi-tarihi-kemeralti-alsancak-goad-plani/#frenk-sokagi-goad-plani-ve-guncel-kent-izleri)
 * [Konak ve Alsancak Hattındaki Yaşayan İzler](https://buradaolabilir.com.tr/frenk-sokagi-tarihi-kemeralti-alsancak-goad-plani/#konak-ve-alsancak-hattindaki-yasayan-izler)
 * [Frenk Sokağı Hakkında Sık Sorulanlar](https://buradaolabilir.com.tr/frenk-sokagi-tarihi-kemeralti-alsancak-goad-plani/#frenk-sokagi-hakkinda-sik-sorulanlar)

![Frenk Sokağı Konak İzmir 19. yüzyıl sonu Levanten mimarisi ve dar Arnavut kaldırımlı
sokak](https://buradaolabilir.com.tr/wp-content/uploads/2026/11/frenk-sokagi-tarihi-
kemeralti-alsancak-goad-plani.webp)

İzmir Konak ve Alsancak sınırındaki eski Frenk Mahallesi aksında cumbalı taş Levanten
cepheleri (Bu görsel, yapay zekâ (AI) tarafından üretilmiş temsili bir görseldir.
Görselde yer alan bazı unsurlar gerçeği yansıtmayabilir. Lütfen ilgili bilgileri
teyit ediniz.)

## 1905 Goad Planında Dört Kesimli Aks Mahmudiye Sultaniye Teşrifiye Mesudiye

Bugün “Frenk Sokağı”nı arayıp sokak tabelası bulamayan ziyaretçiler için önce kent
topoğrafyasını doğru oturtmak gerekir. İzmir Büyükşehir Belediyesi arşivleri ile
Hrant Dink Vakfı’nın belgelediği **1905 tarihli Charles Edward Goad sigorta planına**
göre Frenk Sokağı tek düz bir cadde değil, güneyden kuzeye Kemeraltı kuzey sınırından
Punta’ya (Alsancak) uzanan birbirinin devamı **dört ana bölümden** oluşuyordu:

1. **Mahmudiye Caddesi:** Büyük ve Küçük Vezir Hanı önünden başlayıp St. Photini
Meydanı’na uzanan başlangıç bölümü. 2. **Sultaniye Caddesi:** Asıl çekirdek *Frank
Street* kesimi; St. Photini Meydanı’nda dirsek kırarak kuzeyde Fasula Meydanı’na
bağlanıyordu. 3. **Teşrifiye Caddesi:** Fasula Meydanı’ndan Bella Vista (*Belle 
Vue*) sahil çıkışına doğru devam eden kesim. 4. **Mesudiye Caddesi:** En kuzeydeki
devam hattı (1922’den kurtulabilen bu bölüm **1974** yılından itibaren **Kıbrıs 
Şehitleri Caddesi** adıyla yaşamaktadır).

18. ve 19. yüzyıllarda iç limanın dolması ve **1867–1876 Kordon Rıhtımı** inşasından
önce bu hat doğrudan kıyı çizgisine çok yakındı; Kordon yapıldıktan sonra denizden
yaklaşık **200 metre** içeride kalmıştır. Güney ucundan yürüyüşe başlamak için önce
[Aziz Polikarp Kilisesi](https://buradaolabilir.com.tr/aziz-polikarp-kilisesi/) 
ve [Kemeraltı Tarihi Hanları rehberimizi](https://buradaolabilir.com.tr/kemeralti-carsisi-tarihi-hanlari-asirlik-sokaklari-ve-esnaf-kulturu/)
inceleyebilirsiniz.

## Paris Şubeleri Kraemer Oteli ve At Arabalarının Giremediği Darlık

19. yüzyıl sonunda Frenk Sokağı hem Doğu Akdeniz toptan ticaretinin beyni hem de
vitrin modasının kalbiydi. Cadde üzerinde **Santa Maria Katolik Kilisesi**, **Barbaressi
Hanı**, Yunan Konsolosluğu, Midilli ve Atina Bankaları, ünlü **Kraemer Oteli**, 
fotoğraf stüdyosu **Rubellin** ve Paris merkezli *Au Louvre*, *Bon Marché* ile *
La Samaritaine* mağazalarının şubeleri yan yana sıralanıyordu.

| Goad Kesimi / Yapısı | Tarihî Özellik ve İşlev | Günümüz Konak / Alsancak Karşılığı | 
| Mahmudiye – Sultaniye | Vezir Hanları önünden Fasula’ya; konsolosluklar ve lüks hanlar | Kemeraltı kuzeyi – Akdeniz Mah. – Halit Ziya Bulvarı / 1377–1383 Sk. hattı | 
| Trafik & Genişlik | Çok dar kaldırımlı çarşı dokusu (at arabaları sığmazdı) | At arabaları sokağa giremez, Fasula Meydanı çevresinde beklerdi | 
| 13 Eylül 1922 Yangını | Mahmudiye, Sultaniye ve Teşrifiye kesimleri büyük yangında kül oldu | Yerine Cumhuriyet dönemi geniş bulvarları (Gazi & Cumhuriyet Blv.) açıldı | 
| Mesudiye Caddesi | Yangın kuşağının dışında kalarak ayakta kalan kuzey uzantısı | Günümüzdeki Kıbrıs Şehitleri Caddesi (Alsancak) |

Tarihî görgü tanıklarının ve mimarlık makalelerinin ortak notu sokağın **olağanüstü
darlığıdır**: dükkan vitrinleri, taş kemerli geçitler (verhaneler) ve yoğun yaya
akışı yüzünden atlı faytonların girmesine olanak tanımayan cadde, yalnızca yayalara
açık bir açık hava pasajı gibi işliyordu. Bölgede günümüze kalabilmiş anıtsal ticaret
mirasını görmek için yanı başındaki [Konak Pier (Eski Gümrük Binası)](https://buradaolabilir.com.tr/konak-pier-eski-gumruk-binasi/)
ve [Konak Meydanı dosyamızı](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-konak-meydani-kemeralti-carsisi-ve-tarihi-cazibe-merkezi/)
birlikte okuyabilirsiniz.

## Bugün Eski Frenk Aksını Metro T2 Tramvay ve İZBAN İle Yürüme Rotası

Bugün güneyden kuzeye tarihî Frenk ekseninin izini yürümek isteyenler modern toplu
taşımayla her iki uca rahatlıkla bağlanabilir:

 * **Güney / Akdeniz & St. Polycarpe Başlangıcı:** İzmir Metrosu **Çankaya** istasyonundan
   veya **T2 Konak Tramvayı Gazi Bulvarı** durağından inip **Aziz Polikarp Kilisesi**(`
   38.4257, 27.1358`) – Halit Ziya Bulvarı – Cumhuriyet Bulvarı eski Kültür Mahallesi
   dokusu yürünür; **Konak / Pasaport Vapur İskelesi** de yalnızca birkaç sokak 
   batıdadır.
 * **Kuzey / Eski Mesudiye (Kıbrıs Şehitleri) Bitişi:** İZBAN **Alsancak** istasyonu,
   T2 **Alsancak Gar / Hocazade** tramvay durakları veya **Alsancak Vapur İskelesi**
   üzerinden günümüz Kıbrıs Şehitleri Caddesi boyunca yürüyerek eski Frenk ekseninin
   yangından kurtulan kuzey ucunu doğrudan görebilirsiniz. Kordon ve Alsancak arasındaki
   kilise restorasyonlarını izlemek isterseniz [Aziz Polikarp restorasyonu](https://buradaolabilir.com.tr/aziz-polikarp-kilisesi-restorasyonu-ve-miras-gundemi/)
   yazımızı da okuma listenize ekleyin.

## Frenk Sokağı Goad Planı ve Güncel Kent İzleri

 * **Tarihî Adı:** Frenk Sokağı / Rue Franque (Goad Planı: Mahmudiye–Sultaniye–Teşrifiye–
   Mesudiye)
 * **Konum & İdari İlçe:** Konak ilçesi (Akdeniz ve Kültür mahallelerinden Alsancak
   Kıbrıs Şehitleri'ne uzanım)
 * **Dönüm Noktası:** 13 Eylül 1922 Yangını sonrası güney-orta kısım bulvarlara 
   açıldı; Mesudiye kurtuldu
 * **1974 Sonrası İz:** Eski Mesudiye kesimi bugün Alsancak Kıbrıs Şehitleri Caddesi
   adını taşır
 * **Toplu Taşıma:** Metro Çankaya, T2 Gazi Blv./Alsancak Gar, Pasaport & Alsancak
   Vapur, İZBAN Alsancak

## Konak ve Alsancak Hattındaki Yaşayan İzler

Konak hattındaki bu noktayı ve çevresindeki durakları [İzmir İnteraktif Haritası](https://buradaolabilir.com.tr/harita/)
üzerinden görerek günün kalanını planlayabilirsiniz:

 * **Aziz Polikarp Çevresi (Frenk Sokağı Tarihî Merkezi):** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=frenk-sokagi-tarihi-kemeralti-alsancak-goad-plani)
 * **Aziz Polikarp Kilisesi:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=aziz-polikarp-kilisesi)
 * **Konak Pier (Eski Gümrük Binası):** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=konak-pier-eski-gumruk-binasi)
 * **İzmir Konak Meydanı:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=izmir-konak-meydani-kemeralti-carsisi-ve-tarihi-cazibe-merkezi)

 * [Aziz Polikarp Kilisesi – Konak](https://buradaolabilir.com.tr/aziz-polikarp-kilisesi/)
 * [Aziz Polikarp Kilisesi Restorasyonu ve Miras Gündemi](https://buradaolabilir.com.tr/aziz-polikarp-kilisesi-restorasyonu-ve-miras-gundemi/)
 * [Kemeraltı Çarşısı Tarihi Hanları, Asırlık Sokakları ve Esnaf Kültürü](https://buradaolabilir.com.tr/kemeralti-carsisi-tarihi-hanlari-asirlik-sokaklari-ve-esnaf-kulturu/)
 * [Konak Pier (Eski Gümrük Binası) – Konak](https://buradaolabilir.com.tr/konak-pier-eski-gumruk-binasi/)
 * [İzmir Konak Meydanı, Kemeraltı Çarşısı ve Tarihi Cazibe Merkezi](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-konak-meydani-kemeralti-carsisi-ve-tarihi-cazibe-merkezi/)
 * [Saat Kulesi Mimarisiyle Konak Meydanı Ruhu ve İzmir'in Simgesi](https://buradaolabilir.com.tr/saat-kulesi-mimarisiyle-konak-meydani-ruhu-ve-izmirin-simgesi/)

## Frenk Sokağı Hakkında Sık Sorulanlar

### Frenk Sokağı bugün İzmir'de nerede?

Tarihî Frenk Sokağı’nın büyük bölümü 1922 Büyük İzmir Yangını’nda yok olmuştur; 
izi günümüzde Konak Akdeniz ve Kültür mahallelerindeki Halit Ziya–Cumhuriyet Bulvarı
hattından Alsancak’a, kurtulan kuzey kesimi ise Kıbrıs Şehitleri Caddesi’ne denk
gelir.

### 1905 Goad Planı'na göre Frenk Sokağı hangi bölümlerden oluşuyordu?

Güneyden kuzeye Mahmudiye Caddesi, asıl Frank Street sayılan Sultaniye Caddesi, 
Teşrifiye Caddesi ve Mesudiye Caddesi adlarıyla dört kesimden oluşuyordu.

### Frenk Sokağı'ndan günümüze ne kaldı?

Yangın alanı modern bulvarlarla yeniden planlandığı için özgün ticaret hanlarının
çoğu yok olsa da güneydeki Aziz Polikarp Kilisesi çevresi ile kuzeydeki Kıbrıs Şehitleri
Caddesi uzantısı tarihsel aksı gösterir.

### At arabaları Frenk Sokağı'na neden giremiyordu?

Yoğun dükkân ve han yerleşiminin daralttığı sokak dokusu nedeniyle atlı arabalar
sokağa sığmaz, Fasula Meydanı çevresinde beklerdi.

**Kaynak ve Saha Doğrulaması:** [Hrant Dink Vakfı (İzmir Frenk Mahallesi Turu)](https://hrantdink.org/tr/bolis/faaliyetler/projeler/kulturel-miras/4068-kardes-ten-yeni-icerik-i-zmir-frenk-mahallesi-turu),
[e-Kemeraltı Tarihi Arşivi](https://e-kemeralti.com.tr/izmir-frenk-sokagi/), [Vikipedi Kıbrıs Şehitleri](https://tr.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1br%C4%B1s_%C5%9Eehitleri_Caddesi)
ve [DergiPark Mimarlık Çalışması](https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/257938).
Saat, tarife ve etkinlik güncellemeleri için ziyaret öncesinde ilgili belediye veya
resmî kurum duyurularını kontrol etmeniz önerilir.
