# Aydınoğulları Beyliği ve Gazi Umur Bey İzmir Birgi Tarihi

- Bağlantı: https://buradaolabilir.com.tr/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-bey-izmir-birgi-tarihi/
- Yayımlanma: 2026-11-03T12:00:00+03:00
- Yazar: Burada Olabilir

**Aydınoğulları Beyliği**, 14. yüzyılın başında Ödemiş Birgi’yi başkent yaparak 
Küçük Menderes havzası ile İzmir kıyılarında güçlü bir siyasi, bilimsel ve denizci
uygarlık kuran Anadolu Türkmen beyliğidir. Kurucusu Mübarizüddin Mehmed Bey 1317’
de Yukarı İzmir’i, oğlu Gazi Umur Bey ise 1329’da Liman Kalesi’ni fethederek İzmir’i
yeniden Ege denizciliğinin başlıca üssüne dönüştürmüştür.

##  İçindekiler

 * [Aydınoğulları Beyliği Kuruluşu: Birgi’den İzmir’e Genişleme](https://buradaolabilir.com.tr/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-bey-izmir-birgi-tarihi/#aydinogullari-beyligi-kurulusu-birgiden-izmire-genisleme)
 * [Gazi Umur Bey Dönemi, İzmir ve Ayasuluk Donanmaları](https://buradaolabilir.com.tr/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-bey-izmir-birgi-tarihi/#gazi-umur-bey-donemi-izmir-ve-ayasuluk-donanmalari)
 * [Birgi ve Selçuk’ta Günümüze Ulaşan Aydınoğulları Mimarisi](https://buradaolabilir.com.tr/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-bey-izmir-birgi-tarihi/#birgi-ve-selcukta-gunumuze-ulasan-aydinogullari-mimarisi)
 * [İzmir Tarih Rotasında Birgi ve Selçuk Duraklarını Birleştirmek](https://buradaolabilir.com.tr/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-bey-izmir-birgi-tarihi/#izmir-tarih-rotasinda-birgi-ve-selcuk-duraklarini-birlestirmek)
 * [Aydınoğulları ve Birgi – Ziyaret ve Erişim Özeti](https://buradaolabilir.com.tr/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-bey-izmir-birgi-tarihi/#aydinogullari-ve-birgi-ziyaret-ve-erisim-ozeti)
 * [Birgi, Selçuk ve Kadifekale Harita Konumları](https://buradaolabilir.com.tr/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-bey-izmir-birgi-tarihi/#birgi-selcuk-ve-kadifekale-harita-konumlari)
 * [Aydınoğulları Beyliği Hakkında Sık Sorulan Sorular](https://buradaolabilir.com.tr/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-bey-izmir-birgi-tarihi/#aydinogullari-beyligi-hakkinda-sik-sorulan-sorular)

![Aydınoğulları Beyliği döneminden Birgi Ulu Camii taş avlusu ve Ege sırtları](https://
buradaolabilir.com.tr/wp-content/uploads/2026/11/aydinogullari-beyligi-ve-gazi-umur-
bey-izmir-birgi-tarihi.webp)

Aydınoğulları Beyliği başkenti Birgi’deki 14. yüzyıl taş cami avlusu ve Bozdağ eteklerinin
temsili görünümü (Bu görsel, yapay zekâ (AI) tarafından üretilmiş temsili bir görseldir.
Görselde yer alan bazı unsurlar gerçeği yansıtmayabilir. Lütfen ilgili bilgileri
teyit ediniz.)

## Aydınoğulları Beyliği Kuruluşu: Birgi’den İzmir’e Genişleme

Anadolu Selçuklu Devleti’nin dağılma sürecinde Germiyanoğulları subaşısı olarak 
Batı Anadolu’ya görevlendirilen **Mübarizüddin Mehmed Bey**, 1308 yılında Birgi,
Ayasuluk (Selçuk) ve Tire çevresini birleştirerek bağımsız beyliğinin temellerini
attı. Stratejik konumuyla Bozdağ eteklerinde korunan Birgi’yi başkent seçen Mehmed
Bey, kısa sürede İzmir içlerine yönelerek 1317 yılında Kadifekale’yi (Yukarı İzmir)
Bizans idaresinden aldı.

Ancak körfez kıyısındaki sahil kalesi (Aşağı İzmir / Liman Kalesi) Cenevizli Zaccaria
ailesinin ve Latin denizcilerin kontrolünde kalmayı sürdürüyordu. Kıyı ile tepe 
arasındaki bu kopukluğu gideren isim Mehmed Bey’in cesareti ve deniz stratejisiyle
ün kazanan oğlu **Gazi Umur Bey** oldu. Yaklaşık iki buçuk yıllık sabırlı bir kuşatma
ardından 1329 yılında Liman Kalesi de fethedilince İzmir yüzyıllar sonra yeniden
tek yönetim altında birleşti.

## Gazi Umur Bey Dönemi, İzmir ve Ayasuluk Donanmaları

Gazi Umur Bey’in 1334 yılında beyliğin başına geçmesiyle hem İzmir İç Limanı’nda
hem de Ayasuluk (Selçuk) tersanesinde büyük bir gemi inşa seferberliği başlatıldı.
Şeyhoğlu ve Enverî’nin *Düsturname* eserinde ayrıntılarıyla aktarılan bu dönemde
Aydınoğulları donanması Sakız, Eğriboz, Mora, Çanakkale ve Karadeniz kıyılarına 
uzanan geniş bir harekât alanına erişti; üstelik dönemin ticari akışı Venedik ve
Ceneviz elçileriyle yapılan gümrük antlaşmalarıyla kayıt altına alındı. Ayasuluk
ve İzmir limanlarından Ege’ye gönderilen zeytinyağı, hububat, şap ve kuru meyve 
ticareti beyliğe yüksek bir mali güç sağlarken, İzmir sahil kalesinin ele geçirilmesi
kıyı ve iç ova ekonomilerini birbirine bağladı.

Ege Denizi’ndeki bu yükseliş üzerine Papalık, Venedik, Kıbrıs Krallığı ve Rodos 
Şövalyeleri bir Haçlı ittifakı kurarak 1344 Ekim’inde ani bir baskınla İzmir Liman
Kalesi’ni ele geçirdi. Gazi Umur Bey, Yukarı Kale (Kadifekale) hattını elinde tutarak
Aşağı Kale’yi geri almak için yıllar boyu mücadele verdi; 1348 yılında surlar önündeki
bir çarpışmada şehit düştü. Onun ardından kardeşi Hızır Bey ve özellikle İsa Bey
dönemlerinde beylik daha çok mimari, bilim, tercüme ve şehircilik faaliyetlerine
ağırlık verdi; kesin Osmanlı birliği ise 1425 yılında Cüneyd Bey’in yenilgisiyle
tamamlandı.

## Birgi ve Selçuk’ta Günümüze Ulaşan Aydınoğulları Mimarisi

Aydınoğulları mirasını İzmir topraklarında diğer beyliklerden ayıran en somut yön,
bugün hâlâ ziyaret edilebilen birinci sınıf taş ve ahşap işçiliği anıtlarıdır. Ödemiş’in
tarihî köyü Birgi’deki 1312 tarihli [Birgi Aydınoğlu Mehmet Bey Camii](https://buradaolabilir.com.tr/birgi-aydinoglu-mehmet-bey-camii-ahsap-kundekari-minber/)(
Birgi Ulu Camii), tek parça çivisiz geçme sistemiyle yapılan ahşap kündekari minberi
ve mihrabındaki turkuaz mozaik çinileriyle Anadolu beylikler sanatının seçkin örneklerindendir.
Hemen avlu dışındaki [Aydınoğlu Mehmet Bey Türbesi](https://buradaolabilir.com.tr/aydinoglu-mehmet-bey-turbesi/)
kurucu bey ile oğullarının ebedî istirahatgâhını korur; bu yapının hemen yanı başında
medrese, çeşme ve hamam kalıntılarıyla tipik bir 14. yüzyıl beylik merkezi izlenebilir.

Selçuk Ayasuluk Tepesi eteklerinde 1375 yılında mimar Ali bin Müşmiş el-Dımışki 
tarafından inşa edilen [İsa Bey Camii](https://buradaolabilir.com.tr/isa-bey-camii-selcuk-anadolu-beylikleri-mimarisi-ve-tarihi/)
ise antik Efes mermerlerinin devşirme sütun başlıklarıyla buluştuğu iki kubbeli 
harimi ve revaklı avlusuyla erken Osmanlı külliye planına köprü kuran eşsiz bir 
geçiş anıtıdır. Ayrıca dönemin önde gelen hekimlerinden Hacı Paşa’nın tıp eserleri(
örneğin *Şifaü’l-Eskam*) ve Kul Mesud’un *Kelile ve Dimne* çevirisi gibi yapıtlar,
beylik saraylarında tıp ve Türkçe edebiyat eserlerinin desteklendiğini kanıtlar.

| Anıt / Tarihî Durak | İlçe ve İnşa Yılı | Öne Çıkan Mimari ve Tarihsel Özelliği | 
| **Birgi Ulu Camii (Mehmed Bey Camii)** | Ödemiş / Birgi (1312) | Ahşap kündekari minber, Selçuklu–Beylikler geçiş tuğla ve taş duvarları | 
| **Aydınoğlu Mehmed Bey Türbesi** | Ödemiş / Birgi (1334 sonrası) | Kurucu Mehmed Bey ve Gazi Umur Bey’in aile türbesi | 
| **İzmir Kadifekale & Liman Kalesi** | Konak (1317 ve 1329 fetihleri) | Gazi Umur Bey’in 2,5 yıllık kuşatma sonrası fethettiği deniz üssü | 
| **İsa Bey Camii** | Selçuk / Ayasuluk (1375) | Asimetrik mukarnaslı taç kapı ve ilk avlulu Anadolu Türk camilerinden |

## İzmir Tarih Rotasında Birgi ve Selçuk Duraklarını Birleştirmek

Aydınoğulları dönemini yerinde anlamak isteyen kültür gezginleri için İzmir topraklarında
iki ana durak kümesi öne çıkar. İlk küme Küçük Menderes havzasındaki [Ödemiş Tarihi Birgi](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-odemis-tarihi-birgi-konaklari-golcuk-ve-bozdaglar-dogasi/)
yerleşkesidir; İZBAN Tepeköy aktarmalı TCDD Basmane–Ödemiş treni veya kara yoluyla
ulaşılan Birgi’de Ulu Camii, türbe ve çınar gölgeli meydan birkaç saatlik yürüyüşte
tamamlanır. Taş döşeli köy sokakları, ahşap cumbalı konaklar ve cami avlusundaki
eski kitabeler, 14. yüzyıl başkent havasını yakından hissettirir.

İkinci küme ise İzmir’in güneyindeki [Selçuk Efes ve Ayasuluk](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-selcuk-efes-antik-kenti-sirince-koyu-ve-unesco-mirasi/)
hattıdır; İZBAN Selçuk istasyonundan kısa bir yürüyüşle İsa Bey Camii, St. Jean 
Bazilikası ve Ayasuluk Kalesi eteklerine ulaşılır. Böylece hem 14. yüzyıl denizcilik
tarihinin başkentini hem liman uzantısını iki tam güne yayarak görmek ve Konak Kadifekale’deki
1317–1329 izleriyle bütünleştirmek mümkündür.

## Aydınoğulları ve Birgi – Ziyaret ve Erişim Özeti

 * **Beylik Dönemi:** 1308 – 1425 (Birgi, Tire, Ayasuluk/Selçuk ve İzmir)
 * **Başlıca Liderler:** Mübarizüddin Mehmed Bey, Gazi Umur Bey, İsa Bey
 * **Ana Anıtlar:** Birgi Ulu Camii (1312), Mehmed Bey Türbesi, Selçuk İsa Bey Camii(
   1375)
 * **Erişim:** Birgi için TCDD Basmane–Ödemiş treni + ilçe minibüsü; Selçuk için
   İZBAN Selçuk
 * **Bilgi Notu:** İzmir merkez Kadifekale surları Gazi Umur Bey devri savunma izlerini
   de taşır

## Birgi, Selçuk ve Kadifekale Harita Konumları

Ödemiş hattındaki bu noktayı ve çevresindeki durakları [İzmir İnteraktif Haritası](https://buradaolabilir.com.tr/harita/)
üzerinden görerek günün kalanını planlayabilirsiniz:

 * **Birgi Tarihi Merkezi ve Ulu Camii Çevresi:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=odemis-birgi-cakiraga-konagi-muzesi)
 * **İsa Bey Camii (Selçuk Ayasuluk):** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=isa-bey-camisi)
 * **Kadifekale (Yukarı İzmir Kalesi):** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=kadifekale-yangin-kulesi)

 * [Birgi Aydınoğlu Mehmet Bey Camii: 700 Yıllık Ahşap Kündekari Minber Şaheseri](https://buradaolabilir.com.tr/birgi-aydinoglu-mehmet-bey-camii-ahsap-kundekari-minber/)
 * [Aydınoğlu Mehmet Bey Türbesi – Ödemiş](https://buradaolabilir.com.tr/aydinoglu-mehmet-bey-turbesi/)
 * [İsa Bey Camii: Selçuk’ta 1375 Tarihli Aydınoğulları Şaheseri](https://buradaolabilir.com.tr/isa-bey-camii-selcuk-anadolu-beylikleri-mimarisi-ve-tarihi/)
 * [İzmir Ödemiş Tarihi Birgi Konakları, Gölcük ve Bozdağlar Doğası](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-odemis-tarihi-birgi-konaklari-golcuk-ve-bozdaglar-dogasi/)

## Aydınoğulları Beyliği Hakkında Sık Sorulan Sorular

### Aydınoğulları Beyliği ne zaman ve kim tarafından kuruldu?

1308 yılında Aydınoğlu Mübarizüddin Mehmed Bey tarafından Birgi merkezli olarak 
kurulmuş, kısa sürede Tire, Ayasuluk (Selçuk) ve İzmir’i kapsayan güçlü bir Batı
Anadolu beyliğine dönüşmüştür.

### Gazi Umur Bey İzmir tarihinde neden belirleyici bir lider olarak anılır?

Gazi Umur Bey 1329’da Aşağı İzmir / Liman Kalesi’ni fethederek kenti yeniden bütünleştirmiş,
İzmir ve Ayasuluk tersanelerinde kurduğu donanmayla 1348’deki şehadetine dek Ege
deniz tarihinde belirleyici rol oynamıştır.

### 1344’te Liman Kalesi kimlerin eline geçti?

Papalık destekli Venedik, Kıbrıs ve Rodos Sen Jan (Hospitalier) şövalyelerinin katıldığı
Haçlı donanması Ekim 1344’te sahildeki Liman Kalesi’ni ele geçirmiş, Yukarı Kale(
Kadifekale) ise Türklerin elinde kalmıştır.

### Aydınoğulları döneminden İzmir’de ayakta kalan en önemli yapılar hangileridir?

Ödemiş’teki 1312 tarihli Birgi Aydınoğlu Mehmed Bey Camii ve Türbesi ile Selçuk’taki
1375 tarihli İsa Bey Camii günümüze sağlam ulaşan başlıca anıtlardır.

### Beylik ne zaman kesin olarak Osmanlı Devleti’ne katıldı?

Yıldırım Bayezid döneminde 1390’da Osmanlı idaresine giren topraklar 1402 Ankara
Savaşı sonrası kısa süreliğine yeniden beyliğe verilse de 1425 yılında II. Murad
döneminde kesin olarak Osmanlı Devleti’ne katılmıştır.

**Kaynak ve Saha Doğrulaması:** Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, T.C. 
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı ve Enverî’nin Düsturname kaynakçalı beylik
tarihi incelemeleri. Saat, tarife ve etkinlik güncellemeleri için ziyaret öncesinde
ilgili belediye veya resmî kurum duyurularını kontrol etmeniz önerilir.
