# Alaybey Tersanesi Karşıyaka İzmir Tersanesi Komutanlığı Tarihi

- Bağlantı: https://buradaolabilir.com.tr/alaybey-tersanesi-izmir-tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi/
- Yayımlanma: 2026-11-02T13:00:00+03:00
- Yazar: Burada Olabilir

**Alaybey Tersanesi** (resmî adıyla **İzmir Tersanesi Komutanlığı**), Karşıyaka’nın
doğu kıyı girişindeki Alaybey Mahallesi sahilinde **1955** yılından bu yana Ege 
denizcilik altyapısına hizmet veren köklü onarım tesisidir. Yüzer havuzları, kızakları
ve atölyeleriyle donanma gemilerinin yanında **İZDENİZ** gibi sivil körfez filolarının
da bakım durağı olan yerleşke, aynı zamanda kentsel gelişim tartışmalarının da önemli
başlıklarından biridir.

##  İçindekiler

 * [Alaybey Tersanesi 1955 Kuruluşu ve İzmir Tersanesi Komutanlığı Süreci](https://buradaolabilir.com.tr/alaybey-tersanesi-izmir-tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi/#alaybey-tersanesi-1955-kurulusu-ve-izmir-tersanesi-komutanligi-sureci)
 * [134.000 Metrekarelik Teknik Altyapı ve Sivil Körfez Gemilerine Katkısı](https://buradaolabilir.com.tr/alaybey-tersanesi-izmir-tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi/#134-000-metrekarelik-teknik-altyapi-ve-sivil-korfez-gemilerine-katkisi)
 * [Kentsel Kıyı Kullanımı, Alaybey Mahallesi ve Çevresindeki Tarihî Duraklar](https://buradaolabilir.com.tr/alaybey-tersanesi-izmir-tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi/#kentsel-kiyi-kullanimi-alaybey-mahallesi-ve-cevresindeki-tarihi-duraklar)
 * [T1 Tramvay ve İZBAN Alaybey Duraklarıyla Semti Keşfetmek](https://buradaolabilir.com.tr/alaybey-tersanesi-izmir-tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi/#t1-tramvay-ve-izban-alaybey-duraklariyla-semti-kesfetmek)
 * [Alaybey Tersanesi (Karşıyaka) – Tarihî ve Teknik Özet](https://buradaolabilir.com.tr/alaybey-tersanesi-izmir-tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi/#alaybey-tersanesi-karsiyaka-tarihi-ve-teknik-ozet)
 * [Alaybey Kıyı Parkı, Bombacı Ali Çavuş Anıtı ve Çarşı Konumları](https://buradaolabilir.com.tr/alaybey-tersanesi-izmir-tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi/#alaybey-kiyi-parki-bombaci-ali-cavus-aniti-ve-carsi-konumlari)
 * [Alaybey Tersanesi Hakkında Sık Sorulan Sorular](https://buradaolabilir.com.tr/alaybey-tersanesi-izmir-tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi/#alaybey-tersanesi-hakkinda-sik-sorulan-sorular)

![Alaybey Tersanesi Karşıyaka kıyı hattında altın saat deniz havuzu ve körfez manzarası](
https://buradaolabilir.com.tr/wp-content/uploads/2026/11/alaybey-tersanesi-izmir-
tersanesi-komutanligi-karsiyaka-tarihi.webp)

Karşıyaka Alaybey sahilinde yüzer havuzlar, liman vinçleri ve sakin körfez sularında
gün batımı silueti (Bu görsel, yapay zekâ (AI) tarafından üretilmiş temsili bir 
görseldir. Görselde yer alan bazı unsurlar gerçeği yansıtmayabilir. Lütfen ilgili
bilgileri teyit ediniz.)

## Alaybey Tersanesi 1955 Kuruluşu ve İzmir Tersanesi Komutanlığı Süreci

Karşıyaka Vapur İskelesi’nden Bayraklı ve Turan yönüne doğru ilerleyen kıyı çizgisi,
Alaybey bölgesinde İzmir Körfezi’nin en derin ve korunaklı çalışma alanlarından 
birine ev sahipliği yapar. Türk Deniz Kuvvetleri’nin Ege bölgesindeki gemi bakım
ve onarım ihtiyacını yerinde karşılamak amacıyla **1955** yılında kurulan **Alaybey
Tersanesi**, ilk olarak üç atölye binasından oluşan **Ege Üs Komutanlığı Tamir Atölyesi**
adıyla faaliyete geçti.

Soğuk Savaş döneminin ardından deniz filosunun büyümesiyle teknik kapasitesi hızla
geliştirilen tesis, **1963** yılında yapılan genişleme sonrasında **İzmir Onarım
Destek Komutanlığı** adını aldı. Türkiye’nin Batı denizcilik gücü içindeki stratejik
konumu nedeniyle 1980’lerde ve 1990’larda kızak ile havuz imkanları güçlendirilen
tesis, **1991** yılından itibaren ise günümüzdeki adı olan **İzmir Tersanesi Komutanlığı**
unvanıyla çalışmalarını sürdürmektedir. Kuruluşundan bugüne geçen yetmiş yılı aşkın
sürede gemi mühendisliği, kaynak işçiliği ve teknik çıraklık birikimi de Karşıyaka
kıyı mahallelerinin iş gücü belleğinde yer etmiştir.

## 134.000 Metrekarelik Teknik Altyapı ve Sivil Körfez Gemilerine Katkısı

Alaybey sahilinde toplam **134.000 metrekarelik** geniş bir kara ve kıyı sahasına
yayılan **Alaybey Tersanesi**, barındırdığı yüzer havuzlar, kızaklar, kaynak–torna
atölyeleri ve mekanik teçhizat birimleriyle yalnızca askerî savaş ve destek gemilerine
değil, sivil denizcilik araçlarına da kritik havuzlama desteği sunmuştur.

| Tarihî Aşama / Unsur | Zaman / Ölçek Bilgisi | Denizcilik ve Kent İlişkisindeki Yeri | 
| **İlk Kuruluş (Tamir Atölyesi)** | 1955 — Ege Üs Komutanlığı Tamir Atölyesi | Üç temel atölye ile Ege’deki ilk düzenli askeri onarım çekirdeği | 
| **Kapasite Büyümesi** | 1963 — İzmir Onarım Destek Komutanlığı | Kızak, mekanik atölye ve ağır bakım bölümlerinin eklenmesi | 
| **Kurumsal Unvan** | 1991 — İzmir Tersanesi Komutanlığı | 134.000 m² alan, yüzer havuzlar ve modernizasyon yatırımları | 
| **Sivil Körfez Katkısı** | İZDENİZ gemileri & sivil bakım desteği | Körfez yolcu vapurlarının şehir içinden ayrılmadan havuzlanabilmesi |

Özellikle İzmir içi toplu taşımada günlük on binlerce yolcu taşıyan [İZDENİZ körfez vapurlarının](https://buradaolabilir.com.tr/izdeniz-korfez-vapurlari-iskeleler-hatlar-ve-arabali-feribot/)
periyodik su altı bakımlarının farklı dönemlerde bu havuzlarda gerçekleştirilebilmesi,
hem şehir içi deniz ulaşımının kesintisizliği hem de zaman maliyeti açısından önemli
bir teknik avantaj sağlamıştır.

## Kentsel Kıyı Kullanımı, Alaybey Mahallesi ve Çevresindeki Tarihî Duraklar

Diğer yandan şehrin 1950’lerden günümüze büyüyerek Alaybey kıyı şeridini yoğun konut
alanlarıyla çevrelemesi sonucunda, **Alaybey Tersanesi** yerleşkesi Karşıyaka kamuoyunda
zaman zaman şehircilik ve çevre tartışmalarının gündemine de gelmektedir. Tersanenin
şehir içi konutlara komşuluğu ve körfez ekolojisi çerçevesinde kimi dönemlerde tesisin
şehir dışına taşınması önerileri ile savunma modernizasyonunun sürdürülmesi görüşleri
birlikte tartışılmaktadır.

Askerî bölge niteliği nedeniyle iç alanlar sivil ziyarete kapalı olsa da, tersanenin
hemen bitişiğinde yürütülen sivil yürüyüş güzergâhı önemli tarihî duraklar barındırır:
Alaybey Meydanı’ndaki Milli Mücadele kahramanı [Bombacı Ali Çavuş Anıtı](https://buradaolabilir.com.tr/bombaci-ali-cavus-aniti-karsiyaka-milli-mucadele-kahramanlik-mirasi/),
sahil kenarındaki dinlenme alanları ve [Karşıyaka Çarşısı – Zübeyde Hanım Anıt Mezarı yürüyüş rotası](https://buradaolabilir.com.tr/karsiyaka-carsisi-alaybey-ve-zubeyde-hanim-anit-mezari-yuruyus-rotasi/)
tersane çevresinden başlayarak eski semt dokusuna açılır. Özellikle Karşıyaka kıyı
düzenlemesi içindeki yürüyüş yolları ve seyir bankları, Alsancak ve Bayraklı yönündeki
liman hareketliliğini dışarıdan izlemek isteyen kentliler için açık bir kıyı perspektifi
oluşturmaktadır.

## T1 Tramvay ve İZBAN Alaybey Duraklarıyla Semti Keşfetmek

Alaybey kıyı şeridini ve tersane çevresindeki kentsel belleği gözlemlemek isteyen
ziyaretçiler için ulaşım son derece rahattır. Ataşehir yönünden sahil boyunca gelen**
T1 Karşıyaka Tramvayı** hattının başlangıç/bitiş noktası olan **Alaybey** durağı
ile yeraltı **İZBAN Alaybey İstasyonu** tersane kapısına birkaç dakikalık yürüme
mesafesindedir ([İzmir Tramvayı duraklar rehberi](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-tramvayi-t1-karsiyaka-t2-konak-t3-cigli-duraklar-rehberi/)).
Yeraltı istasyonu ile sahil raylı sistemi arasındaki bu kısa aktarma sayesinde İzmir’in
güney yakasından gelen ziyaretçiler dahi tek vasıta değişimiyle Alaybey kıyısına
inebilmektedir.

İstasyondan sahil yönüne inildiğinde hem Tersane Kafe ve Bombacı Ali Çavuş Anıtı
çevresi hem de karşı kıyıdaki İzmir Limanı panoraması net biçimde görülebilir; ardından
Karşıyaka Çarşısı boyunca yürüyerek iskeleye devam edilebilir ([Bombacı Ali Çavuş Anıtı rehberi](https://buradaolabilir.com.tr/kurtulus-savasi-kahramani-bombaci-ali-cavus/)).
Akşam saatlerinde ise Bostanlı yönüne doğru devam eden bisiklet yolu ve sahil bankları,
hem Karşıyaka yerleşim dokusunu hem de körfezin tarihî denizcilik hattını tek bir
yürüyüş çizgisinde izleme imkânı verir.

## Alaybey Tersanesi (Karşıyaka) – Tarihî ve Teknik Özet

 * **Resmî Adı:** İzmir Tersanesi Komutanlığı (Alaybey, Karşıyaka)
 * **Kuruluş ve Evreler:** 1955 Ege Üs Tamir Atölyesi -> 1963 Onarım Destek -> 1991
   bugünkü unvan
 * **Alan ve Donanım:** 134.000 m² kara/deniz sahası; yüzer havuzlar, kızaklar ve
   onarım atölyeleri
 * **Körfez İşlevi:** Askerî deniz araçlarının yanı sıra İZDENİZ gibi sivil gemilere
   de havuz bakımı
 * **Çevre & Ulaşım:** T1 Alaybey Tramvay son durağı, İZBAN Alaybey İstasyonu ve
   kıyı yürüyüş hattı

## Alaybey Kıyı Parkı, Bombacı Ali Çavuş Anıtı ve Çarşı Konumları

Karşıyaka hattındaki bu noktayı ve çevresindeki durakları [İzmir İnteraktif Haritası](https://buradaolabilir.com.tr/harita/)
üzerinden görerek günün kalanını planlayabilirsiniz:

 * **Alaybey Sahil Hattı (Tersane Komşuluğu Kıyı Noktası):** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=tersane-kafe)
 * **Bombacı Ali Çavuş Anıtı (Alaybey – Karşıyaka):** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=kurtulus-savasi-kahramani-bombaci-ali-cavus)
 * **Karşıyaka Çarşısı ve Sahil Yürüyüş Girişi:** [Haritada incele](https://buradaolabilir.com.tr/harita/?loc=karsiyaka-carsisi-yayalastirilmis-sokaklar-ve-boyoz)

 * [Karşıyaka Çarşısı Alaybey ve Zübeyde Hanım Anıt Mezarı Yürüyüş Rotası](https://buradaolabilir.com.tr/karsiyaka-carsisi-alaybey-ve-zubeyde-hanim-anit-mezari-yuruyus-rotasi/)
 * [Bombacı Ali Çavuş Anıtı: Alaybey’de 9 Eylül Kurtuluş Sancağının Hafızası](https://buradaolabilir.com.tr/bombaci-ali-cavus-aniti-karsiyaka-milli-mucadele-kahramanlik-mirasi/)
 * [İZDENİZ Vapurları İskeleler Arabalı Feribot ve Sefer Rehberi](https://buradaolabilir.com.tr/izdeniz-korfez-vapurlari-iskeleler-hatlar-ve-arabali-feribot/)
 * [İzmir Tramvayı T1 Karşıyaka T2 Konak T3 Çiğli Durak Rehberi](https://buradaolabilir.com.tr/izmir-tramvayi-t1-karsiyaka-t2-konak-t3-cigli-duraklar-rehberi/)

## Alaybey Tersanesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

### Alaybey Tersanesi ne zaman ve hangi isimle kurulmuştur?

1955 yılında Ege Üs Komutanlığı Tamir Atölyesi adı altında üç atölye ile kurulmuş,
1963’te İzmir Onarım Destek Komutanlığı, 1991’de ise İzmir Tersanesi Komutanlığı
adını almıştır.

### Tersane içinde yalnızca askerî gemiler mi bakıma alınmaktadır?

Temel görevi Türk Deniz Kuvvetleri gemilerinin bakım–onarımı olmakla birlikte tarihî
süreçte İZDENİZ körfez vapurları dahil sivil deniz araçlarına da havuzlama hizmeti
vermiştir.

### Alaybey Tersanesi’nin alanı ve başlıca donanımları nelerdir?

Toplam 134.000 metrekarelik bir sahil alanına kuruludur ve bünyesinde yüzer havuzlar,
kızaklar ile çeşitli bakım atölyeleri barındırır.

### Vatandaşlar tersane içini gezebilir mi?

Hayır, aktif askerî tesis olduğu için sivil girişe kapalıdır; ancak hemen dışındaki
Alaybey sahil yolu, T1 tramvay çevresi ve Bombacı Ali Çavuş Anıtı açık durumdadır.

### Alaybey kıyısına toplu taşımayla nasıl ulaşılır?

T1 Karşıyaka Tramvayının Alaybey durağından veya İZBAN Alaybey yeraltı istasyonundan
indikten sonra birkaç adımda kıyı promenadına varılabilir.

**Kaynak ve Saha Doğrulaması:** Karşıyaka kentsel tarih belgeleri, denizcilik havuzlama
envanter kayıtları ve İZBAN–T1 ulaşım bilgileri. Saat, tarife ve etkinlik güncellemeleri
için ziyaret öncesinde ilgili belediye veya resmî kurum duyurularını kontrol etmeniz
önerilir.
