Artemis Tapınağı Dünyanın Yedi Harikasından Birinin Tarihi İzleri
Artemis Tapınağı antik dünyanın yedi harikasından biri kabul edilen mermer sütunları, devasa ölçeği ve Efes Artemis’i kültüyle tarihin dönüm noktasıdır.
Selçuk Artemis Tapınağı tarihi sütunu ve arkeolojik kalıntıları.
Antik dünyanın yedi harikasından biri kabul edilen ve Selçuk ovasının bereketli suları arasında tek bir anıtsal mermer sütunuyla zamana meydan okuyan Artemis Tapınağı, klasik çağın inanç, zenginlik ve mimarlık doruğunu temsil eden evrensel bir anıttır. Tamamen beyaz mermerden inşa edilmiş ilk devasa tapınak olma özelliğini taşıyan ve Atina’daki Parthenon’dan dört kat daha büyük olan bu kutsal mabet; çok memeli Efes Artemisi’nin doğurganlık ve bereket kültüne adanmıştır. Lidya Kralı Kroisos’un (Karun) sınırsız servetiyle finanse edilen ve MÖ 356 yılında adını tarihe kazımak isteyen Herostratos tarafından yakılan tapınak, tek başına duran sütununun tepesindeki leylek yuvasıyla bile binlerce yıllık hüzünlü ve görkemli bir efsaneyi fısıldar.
Dünyanın Yedi Harikasından Biri ve Karun’un Hazineleri
Antik dünyanın yedi harikası listesinde adı geçen anıtlar arasında zarafeti ve devasa boyutlarıyla en çok övgü alan yapı olan Artemision, Doğu ile Batı inanç dünyasının harmanlandığı evrensel bir tapınaktı. Anadolu’nun kadim ana tanrıçası Kybele kültünün Yunan panteonundaki Artemis ile birleşmesi, bu mabet alanını çağının en kutsal ve dokunulmaz merkezi haline getirmiştir.
Artemis Tapınağı (Artemision), MÖ altıncı yüzyılda Giritli mimar Khersiphron ve oğlu Metagenes tarafından tasarlanmış ve yüz yirmi yedi adet heybetli İon sütunu üzerine oturtulmuştur. Efsanevi zenginliğiyle bilinen Lidya Kralı Kroisos, tapınağın inşası için tonlarca altın ve mermer bağışlamıştır. Tapınak yalnızca bir ibadethane değil, aynı zamanda Akdeniz dünyasının ilk dokunulmaz uluslararası bankası ve sığınma hakkı (asylia) sunan kutsal sığınağıydı.
Tapınağın heykeltıraşlık eserleri arasında antik çağın en büyük ustaları olan Pheidias ve Polykleitos’un bronz Amazon heykelleri yer almaktaydı. Plinius, tapınağın görkemini “Güneşin doğduğu yerde bundan daha harika bir yapı yoktur” sözleriyle kaydetmiştir.
Herostratos Yangını ve Büyük İskender Efsanesi
MÖ 356 yılının 21 Temmuz gecesi, tarihe adını ne pahasına olursa olsun yazdırmak isteyen Herostratos adlı bir çılgın tapınağın ahşap çatı kirişlerini ateşe vererek yapıyı küle çevirmiştir. İlginç bir tesadüf eseri, tapınağın yandığı gece Makedonya’da dünyayı fethedecek olan Büyük İskender dünyaya gelmiştir. Efsaneye göre tanrıça Artemis o gece İskender’in doğumuna yardım etmekle meşgul olduğu için kendi tapınağını koruyamamıştır.
Daha sonra Efesliler tapınağı eskisinden çok daha yüksek bir podyum üzerinde yeniden inşa etmiş, ancak Orta Çağ’da bataklık suları ve Hristiyanlığın yükselişiyle taşları yağmalanarak Ayasofya ve St. John Bazilikası inşaatlarında kullanılmıştır.
Tapınak Çevresinde Tarihin İzinde Bir Mola
Artemis Tapınağı kalıntıları arasında geçirilecek yarım saat tarihin kırılganlığını derinden hissettirir.
- Bilgilendirme panosundaki tapınak maketi incelenerek tek sütunun hayaliyle devasa yapı zihinde canlandırılabilir.
- Sütun başlığında yuva yapan leylekler ve bataklık nilüferleri fotoğraflanabilir.
- Ufuk çizgisine bakılarak arkadaki Ayasuluk Kalesi ve İsa Bey Camii minaresi aynı kadrajda yakalanabilir.
Selçuk Bahçelerinde Taze İncir ve Şeftali Molası
Artemis Tapınağı ziyaretinin ardından yol kenarında yerel köylülerin kurduğu tezgahlarda Selçuk ovasının sulu meyvelerini tatmak büyük bir keyiftir. Yaz aylarında dalından yeni koparılmış bal tatlısı sarı lop incirler ve kokulu Selçuk şeftalileri, serinletici bir ziyafet sunar.
Yol üstündeki çardaklı kır kahvelerinde demlenen taze nane limon çayı ve keçi peynirli köy böreği, Artemis’in bereketli topraklarının cömertliğini damağa taşır.
Doğrulanmış Konum ve Canlı Yol Tarifi
Artemis Tapınağı, Selçuk ilçe merkezinden Efes Antik Kenti’ne giden karayolunun birinci kilometresinde, sol tarafta yer alır. Selçuk Tren İstasyonu’ndan veya ilçe otogarından yürüyerek sadece on dakikada tapınak alanına varılabilir.
Özel araçla Kuşadası veya Efes yönüne giderken ana yol üzerindeki kahverengi Artemis Tapınağı tabelasından girilerek aracınızı yol kenarına rahatça bırakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Artemis Tapınağına giriş ücretli midir?
Hayır, alan halka açık bir açık hava sit alanıdır ve giriş tamamen ücretsizdir.
Tapınaktan çıkarılan heykeller nerededir?
Tapınak kazılarında bulunan çok memeli ünlü Artemis heykelleri Selçuk merkezindeki Efes Müzesi’nde, sütun kabartmalarının bir kısmı ise British Museum’da sergilenmektedir.
Tapınağın neden tek bir sütunu kalmıştır?
Depremler, bataklık çökmeleri ve Orta Çağ’da mermer blokların başka binalarda yapı malzemesi olarak kullanılması sonucu tapınak yıkılmış, 1970’li yıllarda tek sütun ayağa kaldırılmıştır.
Selçuk Rotaları ile Çevrede Gezilecek Yerler
Artemis Tapınağı ziyaretinizin ardından Selçuk ovasındaki diğer anıtsal noktaları gezebilirsiniz.
- Hemen arkanızdaki tepede yükselen St. John Aziz Yuhanna Bazilikası harabelerine yürüyebilirsiniz.
- Selçuk ovasını kuşbakışı seyretmek için Ayasuluk Kalesi surlarına çıkabilirsiniz.
- Roma mimarlığının başyapıtı için iki kilometre ötedeki Efes Celsus Kütüphanesi meydanına geçebilirsiniz.
- Yirmi beş bin kişilik tiyatro akustiğini yaşamak için Efes Antik Tiyatrosu yapısını görebilirsiniz.
